'Abasa

عَبَسَ وَتَوَلَّىٰٓ

ʻABASA wa-tawallaa,

ڕووی گرژکردو ڕووی وه‌رگێڕا (مه‌به‌ست پێغه‌مبه‌ره (صلی الله علیه وسلم) کاتێك (عبدالله ی کوڕی ام مکتوم) که ئیماندارێکی نابینابوو هات بۆ خزمه‌تی، ئه‌ویش هه‌ندێك له سه‌رانی قوره‌یشی کۆ کردبۆوه به ئومێدی هیدایه‌تیان، عبدالله وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، خوا چی فێرکردوویت منیش فێر بکه‌، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پێی ناخۆش بوو که قسه‌کانی پێ ده‌بڕێت، له‌به‌رئه‌وه ڕووی گرژکرد و ڕووی وه‌رگێڕا. بۆیه سه‌ره‌تای ئه‌م سووره‌ته دابه‌زی که گله‌ییه له پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم).

أَن جَآءَهُ ٱلْأَعْمَىٰ

ʹAñ jaaa-ʹahul ʹaʻmaa.

له‌به‌رئه‌وه‌ی نابیناکه هات بۆ لای.

وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّهُۥ يَزَّكَّىٰٓ

Wa-maa yudreeka laʻallahoo yaz-zakkaa?―

جا تۆ چوزانیت به‌ڵکو ئه‌و هاتبێت تا دڵ و ده‌روونی خاوێن بکاته‌وه‌.

أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنفَعَهُ ٱلذِّكْرَىٰٓ

ʹAw yaẓ-ẓak-karu fatañfaʻahuẓ Ẓikraa?

یاخود ئامۆژگاری وه‌ربگرێت، تا ئامۆژگاریه‌که سوودی پێبگه‌یه‌نێت.

أَمَّا مَنِ ٱسْتَغْنَىٰ

ʹAmmaa manis tag̣naa,

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی بێ نیاز نیشان ده‌دات و نایه‌وێت ڕێنموومایی وه‌ربگرێت.

فَأَنتَ لَهُۥ تَصَدَّىٰ

Faʹañta lahoo taṣaddaa;

تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌ودا کۆده‌بیته‌وه و گرنگی به‌و ده‌ده‌یت و ڕوو له‌و ده‌که‌یت.

وَمَا عَلَيْكَ أَلَّا يَزَّكَّىٰ

Wa-maa ʻalayka ʹallaa yaz-zakkaa.

جا تۆ هیچ گوناهبار نابیت که ئه‌و ئیمانی نه‌وێت و پاك و پوخته‌کردنی ده‌روونی نه‌وێت.

وَأَمَّا مَن جَآءَكَ يَسْعَىٰ

Wa-ʹammaa mañ jaaa-ʹaka yasʻaa,

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی هاتوه‌ته لات و کۆشش ده‌کات و مه‌به‌ستێتی که شاره‌زای به‌رنامه‌ی خوا ببێت...

وَهُوَ يَخْشَىٰ

Wa-huwa yakhshaa,

له‌کاتێکدا ئه‌و له خوا ده‌ترسێت.

فَأَنتَ عَنْهُ تَلَهَّىٰ

Faʹañta ʻanhu talahhaa.

ئه‌وه تۆ گوێ به‌و ناده‌یت و خۆتی لێ بێ ئاگا ده‌که‌یت.

كَلَّآ إِنَّهَا تَذْكِرَةٌ

Kallaaa ʹinnahaa Taẓkirah:

نه‌خێر وامه‌که‌و وامه‌به‌، چونکه به‌ڕاستی ئه‌م ئایه‌تانه‌، ئه‌م سوره‌ته‌، یادخستنه‌وه و ئامۆژگاریه‌.

فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ

Famañ shaaʹa ẓakarah.

جا که‌سێك بیه‌وێت ڕێنموویی وه‌رگرێت، ئه‌وه یادی ده‌کات.

فِى صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍ

Fee ṣuḥufim mukarramah,

(ئه‌و قورئانه‌) له چه‌ندین لاپه‌ڕه‌ی به‌ڕێزو پیرۆزدا هه‌ڵگیراوه و له (لوح المحفوظ) وه‌رگیراوه‌.

مَّرْفُوعَةٍ مُّطَهَّرَةٍۭ

Marfooʻatim muṭahharah,

که به‌رزو بڵند و پاك و خاوێنن.

بِأَيْدِى سَفَرَةٍ

Biʹaydee safarah―

به‌ده‌ستی فریشته نووسه‌ره‌کان.

كِرَامٍۭ بَرَرَةٍ

Kiraamim bararah.

که به‌ڕێزو خواناس و ملکه‌چ و فه‌رمانبه‌رداران.

قُتِلَ ٱلْإِنسَـٰنُ مَآ أَكْفَرَهُۥ

Q̣utilal ʹiñsaanu maaa ʹakfarah?

ئه‌ی ئاده‌میزاد، به‌کوشت بچیت، چه‌نده کافره‌، سپڵه‌یه‌، چه‌نده خوانه‌ناس و یاخیه‌، یاخود به‌کوشت چێت ئاده‌میزاد چی وای لێکردووه که کافر بێت؟! چ پاساوێکی هه‌یه بۆ خوانه‌ناسی و یاخی بوون.

مِنْ أَىِّ شَىْءٍ خَلَقَهُۥ

Min ʹayyi shayʹin khalaq̣ah?

(بۆ بیرناکاته‌وه‌‌) خوا له‌چی دروستی کردووه‌؟!

مِن نُّطْفَةٍ خَلَقَهُۥ فَقَدَّرَهُۥ

Min nuṭfah: khalaq̣ahoo faq̣addarah;

له نوتفه‌یه‌ك (له خاڵێکی زۆر بچووك که به چاو نابینرێت) دروستی کردووه و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌ر و ناوی پێ به‌خشیوه و ئه‌ندازه‌گیری وردی له دروستکردنیدا ئه‌نجام داوه‌، (کات و شوێنی له‌دایکبوونی و مردنی بۆ دیاری کردووه‌).

ثُمَّ ٱلسَّبِيلَ يَسَّرَهُۥ

S̤ummas sabeela yas-sarah;

له‌وه‌ودوا ژیانی بۆ ئاسان کردووه و سه‌رپشکی کردووه له په‌یڕه‌وی کردنی ڕێگه‌ی چاکه یان خراپه‌، ئیمان یان کوفر، (دوای ئه‌وه‌ی که ده‌ست نیشانی هه‌ردووکیانی بۆ کردووه و سه‌ره‌نجامی ڕوون کردۆته‌وه‌).

ثُمَّ أَمَاتَهُۥ فَأَقْبَرَهُۥ

S̤umma ʹamaatahoo faʹaq̣barah;

له‌وه‌ودوا ده‌یمرێنێت و ده‌یخاته ناو گۆڕه‌وه‌.

ثُمَّ إِذَا شَآءَ أَنشَرَهُۥ

S̤umma ʹiẓaa shaaaʹa ʹañsharah.

پاشان کاتێك بیه‌وێت زیندووی ده‌کاته‌وه‌.

كَلَّا لَمَّا يَقْضِ مَآ أَمَرَهُۥ

Kallaa lammaa yaq̣ḍi maaa ʹamarah.

به‌ڕاستی، ئه‌وه‌ی که خوا فه‌رمانی پێداوه هێشتا ئاده‌میزاد به‌جێی نه‌هێناوه‌.

فَلْيَنظُرِ ٱلْإِنسَـٰنُ إِلَىٰ طَعَامِهِۦٓ

Falyañz̤̣uril ʹiñsaanu ʹilaa Ṭaʻaamih:

ده‌با ئاده‌میزاد سه‌یری خواردنه‌که‌ی بکات و سه‌رنجی بدات و بیری لێ بکاته‌وه‌.

أَنَّا صَبَبْنَا ٱلْمَآءَ صَبًّا

ʹAnnaa ṣabab nalmaaaʹa ṣabbaa,

بێگومان ئێمه ئاومان بۆ دابارانده‌وه‌ته خواره‌وه‌، چۆن دابارینێت.

ثُمَّ شَقَقْنَا ٱلْأَرْضَ شَقًّا

S̤umma sha-q̣aq̣nal ʹarḍa shaq̣q̣aa;

له‌وه‌ودوا زه‌ویمان بۆ له‌ت له‌ت به چه‌که‌ره‌ی ناسکی ڕووه‌ك.

فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا حَبًّا

Faʹambatnaa feehaa Ḥabbaa,

ئینجا دانه‌وێڵه‌مان تێادا ڕوواند.

وَعِنَبًا وَقَضْبًا

Wa-ʻinabañw Waq̣aḍbaa,

هه‌روه‌ها ترێ و سه‌وزه‌مان.

وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا

Wa-zaytoonañw Wanakhlaa,

هه‌روه‌ها زه‌یتوون و دارخورمایش.

وَحَدَآئِقَ غُلْبًا

Wa-ḥadaaaʹiq̣a g̣ulbaa,

باخچه‌ی ده‌وره‌دراو به دارخورما یان دره‌ختی تر، یاخود باخی چڕو پڕ.

وَفَـٰكِهَةً وَأَبًّا

Wa-faaki-hatañw Waʹabbaa,

جۆره‌ها میوه‌، هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و گژو گیایانه‌ی که خواکرده و ماڵات ده‌یخوات له له‌وه‌ڕگاکاندا.

مَّتَـٰعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَـٰمِكُمْ

Mataaʻal lakum wa-liʹanʻaamikum.

(هه‌موو ئه‌مانه ئاماده‌مان کردووه‌) تا خۆتان و ماڵاته‌کانتان سوودی لێ وه‌ربگرن.

فَإِذَا جَآءَتِ ٱلصَّآخَّةُ

Faʹiẓaa jaaa-ʹatiṣ Ṣaaakhkhah,―

جا کاتێك قیامه‌ت به‌رپا بوو به‌هۆی ده‌نگێکی به‌هێزی گوێ کپ که‌ره‌وه‌.

يَوْمَ يَفِرُّ ٱلْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ

Yawma yafirrul mar-ʹu min ʹakheeh,

ئه‌و ڕۆژه (هێنده سامناکه‌) برا له‌ده‌ست براکه‌ی هه‌ڵدێت و ڕاده‌کات و خۆی لێ ده‌شارێته‌وه‌.

وَأُمِّهِۦ وَأَبِيهِ

Wa-ʹummihee wa-ʹabeeh,

هه‌روه‌ها له‌ده‌ست دایك و باوکی...

وَصَـٰحِبَتِهِۦ وَبَنِيهِ

Wa-ṣaaḥi-batihee wa-baneeh.

له‌ده‌ست هاوسه‌رو کوڕه‌کانی...

لِكُلِّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ

Likul lim-riʹim minhum Yawmaʹiẓiñ shaʹnuñy yug̣neeh.

له‌و ڕۆژه‌دا هه‌رکه‌سێك له‌وانه ئه‌وه‌نده سه‌رگه‌رمی کێشه‌ی خۆیه‌تی، ناتوانێت فریای که‌سی تر بکه‌وێت.

وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُّسْفِرَةٌ

Wujoohuñy Yawmaʹiẓim musfirah,

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێك گه‌ش و جوان و ڕوون و شادن.

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ

Ḍaaḥikatum mustabshirah.

ده‌م پێکه‌نینن، مژده و شادییان لێ ده‌دره‌وشێته‌وه‌.

وَوُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْهَا غَبَرَةٌ

Wa-wujoohuñy Yawmaʹiẓin ʻalayhaa g̣abarah;

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێکیش هه‌ن که گژو تاڵ و تۆزاوی و په‌ست غه‌مگینن.

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ

Tarhaq̣uhaa q̣atarah:

دێزی و ڕه‌شی و تاریکی دایپۆشیوون.

أُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَفَرَةُ ٱلْفَجَرَةُ

ʹUlaaaʹika humul kafaratul Fajarah.

ئا ئه‌وانه بێ باوه‌ڕو خوانه‌ناس و تاوانبارو گوناهکاره‌کانن.