Surah Yusuf
Surah Yusuf (Joseph) is Surah 12 of the Holy Quran, a Meccan Surah with 111 verses, available here in Kurdish.
Verse 12:1
الٓرٰ ۫ تِلْكَ اٰیٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِیْنِ ۟۫
Alif-Laaam-Raa. Tilka ʹAayaatul kitaabil Mubeen.
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده، ئهو ئایهتانهی لهم سوورهتهدا هاتووه چهند ئایهتێکی ئهو قورئانه ڕوون و ئاشکرایهیه.
Verse 12:2
اِنَّاۤ اَنْزَلْنٰهُ قُرْءٰنًا عَرَبِیًّا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ ۟
ʹInnaaa ʹañzalnaahu Q̣urʹaanan ʻArabiyyal laʻallakum taʻq̣iloon.
بهڕاستی ئێمه ئهم ئایهتانهمان دابهزاندووه له شێوهی قورئانێکی پاراودا به زمانی عهرهبی بۆ ئهوهی ئێوه لێی تێبگهن و ژیریتان بخهنهکار.
Verse 12:3
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْكَ اَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَاۤ اَوْحَیْنَاۤ اِلَیْكَ هٰذَا الْقُرْاٰنَ ۖۗ وَاِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهٖ لَمِنَ الْغٰفِلِیْنَ ۟
Naḥnu naq̣uṣṣu ʻalayka ʹaḥsanal q̣aṣaṣi bimaaa ʹawḥaynaaa ʹilayka haaẓal Q̣urʹaan: wa-ʹiñ kuñta miñ q̣ablihee laminal g̣aafileen.
ئێمه چاکترین و جوانترین چیرۆك و بهسهرهاتت بۆ دهگێرینهوه ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) بههۆی ئهم قورئانهی که نیگامان کرد بۆ لای تۆ، لهکاتێکدا بێگومان تۆ له پێش ئهم قورئانهدا لهم بهسهرهاته بێ ئاگا بوویت.
Verse 12:4
اِذْ قَالَ یُوْسُفُ لِاَبِیْهِ یٰۤاَبَتِ اِنِّیْ رَاَیْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَیْتُهُمْ لِیْ سٰجِدِیْنَ ۟
ʹIẓ q̣aala Yoosufu liʹabeehi yaaaʹabati ʹinnee raʹaytu ʹaḥada ʻashara kawkabañw washshamsa walq̣amara raʹaytuhum lee saajideen.
کاتێك یوسف بهباوکی وت: باوکی بهڕێزم بێگومان من له خهومدا یازده ئهستێره و خۆرو مانگم بینی کڕنووشیان بۆ دهبردم.
Verse 12:5
قَالَ یٰبُنَیَّ لَا تَقْصُصْ رُءْیَاكَ عَلٰۤی اِخْوَتِكَ فَیَكِیْدُوْا لَكَ كَیْدًا ؕ اِنَّ الشَّیْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِیْنٌ ۟
Q̣aala yaa-bunayya laa- taq̣ṣuṣ ruʹyaaka ʻalaaa ʹikhwatika fayakeedoo laka kaydaa! ʹInnash shayṭaana lil-ʹiñsaani ʻaduwwum mubeen!
باوکی وتی: ڕۆڵه گیان خهوهکهت مهگێڕهوه بۆ براکانت، نهوهکو بههۆی ئهوهوه فێڵێکت لێبکهن و تووشی بهڵایهکت بکهن (چونکه ئهم خهوه داهاتوویهکی بڵند بۆ تۆ دهگهیهنێت، ئهوانیش حهسوودیت پێدهبهن) بهڕاستی شهیتانیش دوژمنێکی ئاشکرای ئادهمیزاده.....
Verse 12:6
وَكَذٰلِكَ یَجْتَبِیْكَ رَبُّكَ وَیُعَلِّمُكَ مِنْ تَاْوِیْلِ الْاَحَادِیْثِ وَیُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَیْكَ وَعَلٰۤی اٰلِ یَعْقُوْبَ كَمَاۤ اَتَمَّهَا عَلٰۤی اَبَوَیْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِیْمَ وَاِسْحٰقَ ؕ اِنَّ رَبَّكَ عَلِیْمٌ حَكِیْمٌ ۟۠
Wa-kaẓaalika yajtabeeka Rabbuka wa-yuʻallimuka miñ taʹweelil ʹaḥaadees̤i wa-yutimmu niʻmatahoo ʻalayka wa-ʻalaaa ʹaali Yaʻq̣ooba kamaaa ʹatammahaa ʻalaaa ʹabawayka miñ q̣ablu ʹIbraaheema wa-ʹisḥaaq̣! ʹInna Rabbaka ʻAleemun Ḥakeem.
بهو شێوهیهش خوای پهروهردگارت تۆ دیاری دهکات و ههڵتدهبژێردیت (بۆ پێغهمبهرێتی) و ههندێك لێکدانهوهی خهوت فێر دهکات ونیعمهتهکانی خۆیت بهسهردا تهواو دهکات و ههروهها بهسهر نهوهکانی یهعقوبیشدا، ههروهك چۆن پێشتر نیعمهت و پلهوپایهی بڵندی بهخشی بهباپیرانت که ئیبراهیم و ئیسحاقن، بهڕاستی پهروهردگارت زانا و دانایه.
Verse 12:7
لَقَدْ كَانَ فِیْ یُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖۤ اٰیٰتٌ لِّلسَّآىِٕلِیْنَ ۟
Laq̣ad kaana fee yoosufa wa-ʹikhwatihee ʹAayaatul lissaaaʹileen.
سوێند بهخوا بێگومان لهم ڕووداوهی یوسف و براکانیدا نیشانهی زۆری (پێغهمبهرێتی محمدی) تێدایه بۆ کهسانێك پرسیار دهکهن لهو بارهیهوه (بهشوێن ڕاستێتی تۆدا دهگهڕێن).
Verse 12:8
اِذْ قَالُوْا لَیُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰۤی اَبِیْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ؕ اِنَّ اَبَانَا لَفِیْ ضَلٰلٍ مُّبِیْنِ ۟ۚۖ
ʹIẓ q̣aaloo la-Yoosufu wa-ʹakhoohu ʹaḥabbu ʹilaaa ʹabeenaa minnaa wa-naḥnu ʻuṣbah! ʹInna ʹabaanaa lafee ḍalaalim mubeen!
کاتێك براکانی یوسف وتیان: بهڕاستی یوسف و براکهی (بنیامین) لای باوکمان، له ئێمه نازدارو خۆشهویستترن، لهکاتێکدا ئێمه کۆمهڵێکی بههێزین، بهڕاستی باوکمان له سهرلێشێواویهکی ئاشکرادایه.
Verse 12:9
قْتُلُوْا یُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا یَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِیْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِیْنَ ۟
ʹUq̣tuloo Yoosufa ʹawiṭra ḥoohu ʹarḍañy yakhlu lakum wajhu ʹabeekum wa-takoonoo mim baʻdihee q̣awmañ ṣaaliḥeen!
(لهنێوان خۆیاندا ههندێکیان وتیان) یوسف بکوژن، یان فڕێی بدهنه شوێن و زهویهکی دوور، ئهوکاته ڕووی باوکتان یهکلایی دهبێتهوه بۆ ئێوه و خۆشهویستیهکهی ههمووی بۆ ئێوه دهبێت، ئینجا دوای نهمانی یوسف دهبنه پێڕو نهوهیهکی چاك و ڕێك و پێك.
Verse 12:10
قَالَ قَآىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا یُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِیْ غَیٰبَتِ الْجُبِّ یَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّیَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِیْنَ ۟
Q̣aala q̣aaaʹilum minhum laa- taq̣tuloo Yoosufa wa-ʹalq̣oohu fee g̣ayaabatil jubbi yaltaq̣iṭhu baʻḍus say-yaarati ʹiñ kuñtum faa-ʻileen.
یهکێك له براکانی وتی: یوسف مهکوژن، بهڵکو بیخهینه ناو بیرێکی قووڵهوه، دوایی کاروان دێت و دهیدۆزنهوه و دهیبهن، ئهگهر بڕیار بێت ههر شتێکی لێ بکهن.
Verse 12:11
قَالُوْا یٰۤاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَاْمَنَّا عَلٰی یُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ ۟
Q̣aaloo yaaaʹabaanaa maa- laka laa- taʹmannaa ʻalaa Yoosufa wa-ʹinnaa lahoo lanaaṣiḥoon?
(دوای ئهو بڕیاره هاتنه لای باوکیان و) وتیان: ئهی باوکه ئهوه چیته له ئێمه دڵنیانیت له بارهی یوسفهوه، بهڕاستی ئێمه زۆر دڵسۆزی ئهوین و زۆر خۆشمان دهوێت.
Verse 12:12
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا یَّرْتَعْ وَیَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ ۟
ʹArsilhu maʻanaa g̣adañy yartaʻwa- yalʻab wa-ʹinnaa lahoo laḥaafiz̤̣oon.
بهیانی بینێره لهگهڵمان با بای باڵی بدات گهمهو یاری بکات و بێگومان زۆر پارێزگاری لێ دهکهین و ئاگامان لێی دهبێت.
Verse 12:13
قَالَ اِنِّیْ لَیَحْزُنُنِیْۤ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ یَّاْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ ۟
Q̣aala ʹinnee layaḥzununeee ʹañ taẓhaboo bihee wa-ʹakhaafu ʹañy yaʹkulahuẓ ẓiʹbu wa-ʹañtum ʻanhu g̣aafiloon.
باوکیان وتی: من زۆر غهم و پهژاره دهمگرێت لهوهی ئێوه بیبهن، دهترسم گورگ بیخوات لهکاتێکدا که ئێوه لێی بێ ئاگان (لهبهر یاری و گهمهی خۆتان).
Verse 12:14
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّاۤ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ ۟
Q̣aaloo laʹin ʹakalahuẓ ẓiʹbu wa-naḥnu ʻuṣbatun ʹinnaaa ʹiẓal lakhaasiroon!
کوڕهکان وتیان: سوێند بهخوا ئهگهر بێت و یوسف گورگهکه بیخوات، لهکاتێکدا ئێمهش کۆمهڵێکی بههێزین، بهڕاستی ئهوکاته ئێمه خهسارهتمهندین (زهرهرمان له خۆمانداوه و شهرمهزاری لای تۆ دهبین).
Verse 12:15
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْۤا اَنْ یَّجْعَلُوْهُ فِیْ غَیٰبَتِ الْجُبِّ ۚ وَاَوْحَیْنَاۤ اِلَیْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ ۟
Falammaa ẓahaboo bihee wa-ʹajmaʻooo ʹañy yajʻaloohu fee g̣ayaabatil jubb: wa-ʹawḥaynaaa ʹilayhi latunabbiʹannahum̃ biʹamrihim haaẓaa wahum laa- yashʻuroon.
جا کاتێك (سهرهنجام باوکیان ڕازی کردو) یوسفیان بردو ههموو هاتنه سهر ئهو بڕیارهی که بیخهینه ناو تاریکای بیرهکهوه، لهو کاتهدا نیگامان بۆ نارد که: ههواڵی ئهم بهسهرهاته لهئایندهدا به براکانت دهدهیت، کاتێك ئهوان ئاگایان له خۆیان نابێت و له بیریان چۆتهوه و ههستی پێناکهن.
Verse 12:16
وَجَآءُوْۤ اَبَاهُمْ عِشَآءً یَّبْكُوْنَ ۟ؕ
Wa-jaaaʹooo ʹabaahum ʻishaaaʹañy yabkoon.
پاشان که تاریك داهات هاتنه لای باوکیان دهگریان.
Verse 12:17
قَالُوْا یٰۤاَبَانَاۤ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا یُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُ ۚ وَمَاۤ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِیْنَ ۟
Q̣aaloo yaaaʹabaanaaa ʹinnaa ẓahabnaa nastabiq̣u wa-taraknaa Yoosufa ʻiñda mataaʻinaa faʹakalahuẓ ẓiʹb. Wa-maaa ʹañta bimuʹminil lanaa wa-law kunnaa ṣaadiq̣een.
وتیان ئهی باوکی بهڕێزمان: بهڕاستی ئێمه ڕۆشتین پێشبڕکێمان دهکردو یوسفمان لای کهل و پهلهکهمان بهجێ هێشت، ئهوسا گورگهکه پهلاماری داو خواردی، بهڵام تۆ ههمیشه بڕوامان پێناکهیت ئهگهرچی ئێمه ڕاستگۆش بین....
Verse 12:18
وَجَآءُوْ عَلٰی قَمِیْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍ ؕ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًا ؕ فَصَبْرٌ جَمِیْلٌ ؕ وَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰی مَا تَصِفُوْنَ ۟
Wa-jaaaʹoo ʻalaa q̣ameeṣihee bidamiñ kaẓib. Q̣aala bal sawwalat lakum ʹañfusukum ʹamraa. Faṣabruñ jameel: wallaahul Mustaʻaanu ʻalaa maa- taṣifoon.
براکانیشی هاتن بهههندێ خوێنی ساختهوه که بهسهر کراسهکهیهوه بوو (هێنایان بۆ باوکیان) ئهویش وتی: نهخێر وانیه، بهڵکو خۆتان بۆ خۆتان ئهم کارهتان سازداوه، جا چارم تهنها خۆگریی و ئارام گرتنه بهجوانترین شێوه، ههر خواش داوای کۆمهکی لێدهکرێت لهسهر ئهو باسهی ئێوه دهیکهن.
Verse 12:19
وَجَآءَتْ سَیَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰی دَلْوَهٗ ؕ قَالَ یٰبُشْرٰی هٰذَا غُلٰمٌ ؕ وَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ؕ وَاللّٰهُ عَلِیْمٌۢ بِمَا یَعْمَلُوْنَ ۟
Wa-jaaaʹat sayyaaratuñ faʹarsaloo waaridahum faʹadlaa dalwah. Q̣aala yaa-bushraa haaẓaa g̣ulaam! Wa-ʹasarroohu biḍaaʻah! Wallaahu ʻaleemum bimaa yaʻmaloon!
ئهوسا کاروانێك هات و ئینجا ئاو هێنهرهکایان نارد ئاو بهێنێت (ئهویش چووه سهربیرهکه) و سهتڵهکهی داهێشته ناو بیرهکهوه، کاتێك هێنایه سهرهوه لهجیاتی ئاو یوسف هاته دهرهوه، کاتێك کابرا بینی، وتی: خهڵکینه مژده بێت ئهمه لاوێکه (ئهوسا ههر کهسێك بدۆزرایهتهوه دهکرا بهبهندهو دهفرۆشرا) یوسفیان شاردهوه و کردیانه کهرهسهی فرۆشتن، خوای گهورهش زاناو ئاگایه بهو کارو کردهوانهی که دهیکهن (چاودێری یوسف دهکات و کارێکی گهورهی پێیهتی).
Verse 12:20
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚ وَكَانُوْا فِیْهِ مِنَ الزَّاهِدِیْنَ ۟۠
Wa-sharawhu bis̤amanim bakhsiñ daraahima maʻdoodah: wa-kaanoo feehi minaz zaahideen!
سهرئهنجام (بردیان و) فرۆشتیان له بازاڕی کۆیله فرۆشهکاندا له میسر، بهنرخێکی ههرزان، چهند درههمێکی کهم، له فرۆشتنیدا هیچ گرنگییان پێنهداو کهم تهماع بوون (چونکه پشتیان پێوهی نهئێشا بوو).
Verse 12:21
وَقَالَ الَّذِی اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖۤ اَكْرِمِیْ مَثْوٰىهُ عَسٰۤی اَنْ یَّنْفَعَنَاۤ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ؕ وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِیُوْسُفَ فِی الْاَرْضِ ؗ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَاْوِیْلِ الْاَحَادِیْثِ ؕ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰۤی اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُوْنَ ۟
Wa-q̣aalal laẓish taraahu mim Miṣra limraʹatiheee ʹakrimee mas̤waahu ʻasaaa ʹañy yañfaʻanaaa ʹaw nattakhiẓahoo waladaa. Wa-kaẓaalika mak-kannaa li-Yoosufa fil ʹarḍi, wa-linuʻallimahoo miñ taʹweelil ʹaḥaadees̤. Wallaahu g̣aalibun ʻalaaa ʹamrihee wa-laakinna ʹaks̤aran naasi laa yaʻlamoon.
جا ئهو کهسهی یوسفی کڕی له میسر، به هاوسهرهکهی وت: ڕێز بگره له شوێن وجێگهی ئهم لاوه، بهئومێدی ئهوهی سوودمان پێبگهیهنێت، یان بیکهینه کوڕی خۆمان، ئا بهو شێوهیه یوسفمان جێگیرکرد له زهویدا و پایهدارمان کرد، بۆ ئهوهش فێری بکهین چۆن خهو لێک بداتهوه و ڕووداوهکانی چوار دهوری وهك خۆی تێبگات، خوای گهوره زاڵه بهسهر کارو فهرمانهکانی خۆیدا، بهڵام زۆربهی خهڵکی بهمه نازانن.
Verse 12:22
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗۤ اٰتَیْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ؕ وَكَذٰلِكَ نَجْزِی الْمُحْسِنِیْنَ ۟
Wa-lammaa balag̣a ʹashuddahooo ʹaataynaahu ḥukmañw waʻilmaa: wa-kaẓaalika najzil Muḥsineen.
کاتێکیش که یوسف پێگهیشت و گهیشته ئهوپهڕی توند و تۆڵی (له ڕووی لاشهو ژیریی یهوه) و ئێمهش پلهی فهرمانڕهوایی دانایی و زانیاری شارهزایی باشمان پێبهخشی، ههر بهو شێوهیهش پاداشتی چاکهکاران دهدهینهوه.
Verse 12:23
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِیْ هُوَ فِیْ بَیْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَیْتَ لَكَ ؕ قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّیْۤ اَحْسَنَ مَثْوَایَ ؕ اِنَّهٗ لَا یُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ ۟
Wa-raawadat-hul latee huwa fee baytihaa ʻan nafsihee wa-g̣allaq̣atil ʹabwaaba wa-q̣aalat hayta lak! Q̣aala maʻaaẓal laahi ʹinnahoo rabbeee ʹaḥsana mas̤waay! Innahoo laa- yufliḥuz̤̣ z̤̣aalimoon!
جا ئهو ئافرهتهی که یوسف له ماڵیدا بوو ههوڵیدا یوسف له خشته ببات و دڵی ڕابکێشێت بۆ لای خۆی، ههموو دهرگاکانیشی داخست و وتی: وهره پێشهوه و خۆت ئاماده بکه، یوسف وتی: پانا دهگرم به خوا کاری واناکهم، چونکه پهروهردگارم دهرووی لێ کردوومهتهوه، ههروهها مێردهکهشت چاك ڕهفتارر بووه لهگهڵمدا (چۆن خیانهتی لێ دهکهم) و چونکه من دڵنیام ستهمکاران سهرفراز نابن.
Verse 12:24
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖ ۚ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَاۤ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖ ؕ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْٓءَ وَالْفَحْشَآءَ ؕ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِیْنَ ۟
Wa-laq̣ad hammat bihee wa-hamma bihaa laaa-law ʹar raʹaa burhaana Rabbih: Kaẓaalika linaṣrifa ʻanhus soooʹa wal-faḥshaaaʹ: ʹinnahoo min ʻibaadinal Mukhlaṣeen.
سوێند بهخوا بێگومان ژنهکه پهلاماری یوسفیداو ویستی لێی بدات، یوسفیش نیازی لێدانی ههبوو ئهگهر بهڵگهی خوایی نهزانیایه (که سهرئهنجامی لێدانهکهی بهخراپ بهسهریدا دهشکێتهوه)و ئا بهو شێوهیهمان کرد (بۆ ئهوهی ههرچی گوناهو تاوان و خراپهیه لێی دوور دهخهینهوه) و بهڕاستی ئهو له بهنده ههڵبژارده وپاکهکانی ئێمهیه.
Verse 12:25
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِیْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَیَا سَیِّدَهَا لَدَا الْبَابِ ؕ قَالَتْ مَا جَزَآءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْٓءًا اِلَّاۤ اَنْ یُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ ۟
Wastabaq̣al baaba wa-q̣addat q̣ameeṣahoo miñ duburiñw waʹalfayaa sayyidahaa ladal baab. Q̣aalat maa- jazaaaʹu man ʹaraada biʹahlika soooʹan ʹillaaa ʹañy yusjana ʹaw ʻaẓaabun ʹaleem?
سهرئهنجام ههردووکیان پێشبڕکێیان کرد بۆ دهرگاکه (یوسف بۆ کردنهوه و ئهویش بۆ داخستن) ژنهکه توانی دهستی له کراسهکهی گیر بکات و له پشتهوه دڕاندی، ئهوسا ههردووکیان له بهردهمی دهرگاکهدا تووشی مێردهکهی هاتن، خیرا هاته قسهو ویستی یوسف تاوانبار بکات بۆیه وتی: باشه ئاخۆ سزای ئهو کهسه چییه که وستبیتی خراپه لهگهڵ خێزانهکهتدا بکات، جگه لهوهی بهنده بکرێت یان سزایهکی بهئێش بدرێت.
Verse 12:26
قَالَ هِیَ رَاوَدَتْنِیْ عَنْ نَّفْسِیْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَا ۚ اِنْ كَانَ قَمِیْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِیْنَ ۟
Q̣aala hiya raawadatnee ʻan nafsee wa-shahida shaahidum min ʹahlihaa: ʹiñ kaana q̣ameeṣuhoo q̣udda miñ q̣ubuliñ faṣadaq̣at wa-huwa minal kaaẓibeen!
یوسف وتی: (نهخێر وانیه) ئهو ویستی له خشتهم بهرێت، یهکێك له خزمانی ژنهکه (کهگوێی له بهسهرهاتهکه بوو، دیار بووکه پیاوێکی زیرهك و دنیا دیده بوو) شایهتیداو وتی: ئهگهر کراسهکهی یوسف له پێشهوه دڕابێت ئهوه ژنهکه ڕاست دهکات و ئهو کاته یوسف یهکێکه له درۆزنان.
Verse 12:27
وَاِنْ كَانَ قَمِیْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِیْنَ ۟
Wa-ʹiñ kaana q̣ameeṣuhoo q̣udda miñ duburiñ fakaẓabat wa-huwa minaṣ ṣaadiq̣een!
خۆ ئهگهر کراسهکهی له پشتهوه دڕابێت ژنهکه درۆ دهکات و یوسف یهکێکه له ڕاستگۆیان.
Verse 12:28
فَلَمَّا رَاٰ قَمِیْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَیْدِكُنَّ ؕ اِنَّ كَیْدَكُنَّ عَظِیْمٌ ۟
Falammaa raʹaa q̣ameeṣahoo q̣udda miñ duburiñ q̣aala ʹinnahoo miñ kaydikunna! ʹInna kaydakunna ʻaz̤̣eem!
کاتێك مێردهکهی بینی کراسهکهی یوسف له پشتهوه دڕاوه، به ژنهکهی وت: بهڕاستی ئهمه پیلان و نهخشهی خۆتانه، بێگومان فێڵ و تهڵهکه و نهخشه و پیلانی ئێوه زۆر گهورهیه (لهم جۆره شتانهدا).
Verse 12:29
یُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا ٚ وَاسْتَغْفِرِیْ لِذَنْۢبِكِ ۖۚ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕیْنَ ۟۠
Yoosufu ʹaʻriḍ ʻan haaẓaa wastag̣firee liẓambiki ʹinnaki kuñti minal khaaṭiʹeen!
ئینجا ڕووی کرده یوسف وتی: ئهی یوسف، ئهم باسه فهرامۆش بکه و گوێی مهدهرێ، تۆش داوای لێخۆشبوون و لێبوردن بکه له ههڵه و تاوانهکهت چونکه بهڕاستی تۆ له گوناهباران و بهههڵهچواندایت.
Verse 12:30
وَقَالَ نِسْوَةٌ فِی الْمَدِیْنَةِ امْرَاَتُ الْعَزِیْزِ تُرَاوِدُ فَتٰىهَا عَنْ نَّفْسِهٖ ۚ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ؕ اِنَّا لَنَرٰىهَا فِیْ ضَلٰلٍ مُّبِیْنٍ ۟
Wa-q̣aala niswatuñ fil Madeenatim raʹatul ʻAzeezi turaawidu fataahaa ʻan nafsih: q̣ad shag̣afahaa ḥubbaa: ʹinnaa lanaraahaa fee ḍalaalim mubeen.
پاشان ژنانێك له ئافرهتانی ناو شار ئهم دهنگ و باسهیان بیست بۆیه وتیشیان: سهیره! ژنهکهی عهزیزی میسر دهیهوێت بهنهرم و نیانی سهرنجی لاوهکهی خۆی ڕابکێشێت بۆلای خۆی، بهڕاستی ئهوینداریهکهی بۆی ههموو پهرهکانی دڵی داگیرکردووه، بێگومان ئێمه ئهو ژنه سهرگهردانێکی ئاشکرادا دهبینین.
Verse 12:31
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ اَرْسَلَتْ اِلَیْهِنَّ وَاَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَاً وَّاٰتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّیْنًا وَّقَالَتِ اخْرُجْ عَلَیْهِنَّ ۚ فَلَمَّا رَاَیْنَهٗۤ اَكْبَرْنَهٗ وَقَطَّعْنَ اَیْدِیَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا هٰذَا بَشَرًا ؕ اِنْ هٰذَاۤ اِلَّا مَلَكٌ كَرِیْمٌ ۟
Falammaa samiʻat bimakrihinna ʹarsalat ʹilayhinna wa-ʹaʻtadat lahunna muttakaʹañw waʹaatat kulla waaḥidatim min-hunna sikkeenañw waq̣aalatikh ruj ʻalayhinn. Falammaa raʹaynahooo ʹakbarnahoo wa-q̣aṭṭaʻna ʹaydiyahunna wa-q̣ulna ḥaasha lillaahi maa- haaẓaa basharaa! ʹIn haaẓaaa ʹillaa malakuñ kareem!
جا کاتێك ژنهکهی عهزیزی میسر توانج و پلارهکهی ئهوانی بیست، ئهویش ناردی به شوێنیانداو جێگهیهکی خۆشی بۆ ئاماده کردن، چهقۆشی دایه دهستی ههریهکهیان، ئینجا فهرمانیدا به یوسف و وتی: ئادهی وهره دهرهوه بۆ لایان (با بتبینن) و جا کاتێك بینیان به گهورهو گرنگیان زانیو (الله اکبر) یان بۆ کردو به بێئاگایی دهستی خۆیان بڕی وتیشیان: پاکی و بێگهردی ودووری له ههموو ناتهواویهك شایستهی خوایه که ئهمهی دروست کردووه! ئهمه بهشهر نیه، تهنها فریشتهیهکی جوان و بهڕێزه و هیچی تر نیه.
Verse 12:32
قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِیْ لُمْتُنَّنِیْ فِیْهِ ؕ وَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ؕ وَلَىِٕنْ لَّمْ یَفْعَلْ مَاۤ اٰمُرُهٗ لَیُسْجَنَنَّ وَلَیَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِیْنَ ۟
Q̣aalat faẓaalikunnal laẓee lumtunnanee feeh! Wa-laq̣ad raawattuhoo ʻan nafsihee fastaʻṣam! Wa-laʹil lam yafʻal maaa ʹaamuruhoo layusjananna wa-layakoonam minaṣ ṣaag̣ireen!
ئینجا ژنهکه وتی: ئهوه ئهو کهسهیه که ئێوه لۆمهو سهرزهنشتی منتان دهکرد له بارهیهوه و سوێند بهخوا بێگومان من ههوڵمدا له خشتهی بهرم، کهچی ئهو ههر خۆی گرت و پاك وخاوێنی ویست، سوێند به خوا ئهگهر ئهوهی من فهرمانی پێدهدهم نهیکات، ئهوه بهڕاستی بهند دهکرێت و زهلیل دهبێت و بهکهم تهماشا دهکرێت.
Verse 12:33
قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَیَّ مِمَّا یَدْعُوْنَنِیْۤ اِلَیْهِ ۚ وَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّیْ كَیْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَیْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِیْنَ ۟
Q̣aala Rabbis sijnu ʹaḥabbu ʹilayya mimmaa yadʻoonaneee ʹilayh: wa-ʹillaa taṣrif ʻannee kaydahunna ʹaṣbu ʹilayhinna wa-ʹakum minal jaahileen.
یوسف کهئهمهی بیست وتی: پهروهردگارم من زیندانم لهلا خۆشهویستره لهوهی که ئهوان بانگم دهکهن بۆی، خۆ ئهگهر له فێڵ و تهڵهکهی ئهوانه ڕزگارم نهکهیت و پیلان و نهخشهکانیان دهربازم نهکهیت و لام نهدهیت، لهوانهیه منیش مهیلم بۆ دروست ببێت و ئارهزوویان بکهم پاشان بچمه ڕیزی نهفام و گوناهبارانهوه.
Verse 12:34
فَاسْتَجَابَ لَهٗ رَبُّهٗ فَصَرَفَ عَنْهُ كَیْدَهُنَّ ؕ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ ۟
Fastajaaba lahoo Rabbuhoo faṣarafa ʻanhu kaydahunn: ʹinnahoo Huwas Sameeʻul ʻAleem.
جا پهروهردگاری به هانایهوه چوو نزاکهی گیرا کردو له تهڵهکه و فێڵی ژنان پاڕاستی و لایدا، چونکه بهڕاستی ههر ئهوزاته بیسهری نزاکانه و زانایه (به دڵ و دهروونهکان).
Verse 12:35
ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰیٰتِ لَیَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰی حِیْنٍ ۟۠
S̤umma badaa lahum mim baʻdi maa- raʹawul ʹAayaati layasjununnahoo ḥattaa ḥeen.
پاشان، له دوای ئهوهی که بهڵگهی زۆریان بینی لهسهر یوسف، بۆیان دهرکهوت و وایان به چاك زانی تا ماوهیهك ههر بهندی بکهن.
Verse 12:36
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَیٰنِ ؕ قَالَ اَحَدُهُمَاۤ اِنِّیْۤ اَرٰىنِیْۤ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚ وَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّیْۤ اَرٰىنِیْۤ اَحْمِلُ فَوْقَ رَاْسِیْ خُبْزًا تَاْكُلُ الطَّیْرُ مِنْهُ ؕ نَبِّئْنَا بِتَاْوِیْلِهٖ ۚ اِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِیْنَ ۟
Wa-dakhala maʻa hussijna fatayaan. Q̣aala ʹaḥaduhumaaa ʹinneee ʹaraaneee ʹaʻṣiru khamraa. Wa-q̣aalal ʹaakharu ʹinneee ʹaraaneee ʹaḥmilu fawq̣a raʹsee khubzañ taʹkuluṭ ṭayru minh. Nabbiʹnaa bitaʹweelih: ʹinnaa naraaka minal Muḥsineen.
ئهوسا دوو لاوی تریش بهتاوانی جیا جیا لهگهڵ یوسفدا خرانه بهندیخانهوه، (ههریهکهیان خهوێکی بینی بوو) یهکێکیان وتی: بێگومان من خۆمم دهبینی له خهومدا ترێم دهگوشی و شهرابم لێ دروست دهکرد، ئهوی تریشیان وتی: بهڕاستی من خۆمم دهبینی له خهومدا که نانم بهسهر سهرمهوه ههڵدهگرت باڵنده لێی دهخوارد، ئاگادارمان بکه بهلێکدانهوهی ئهم خهونه، چونکه بهڕاستی ئێمه دهبینین تۆ له چاکه خوازانیت و (شارهزای له لێکدانهوهی خهودا).....
Verse 12:37
قَالَ لَا یَاْتِیْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖۤ اِلَّا نَبَّاْتُكُمَا بِتَاْوِیْلِهٖ قَبْلَ اَنْ یَّاْتِیَكُمَا ؕ ذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِیْ رَبِّیْ ؕ اِنِّیْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا یُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ ۟
Q̣aala laa- yaʹteekumaa ṭaʻaamuñ turzaq̣aaniheee ʹillaa nabbaʹtukumaa bitaʹweelihee q̣abla ʹañy yaʹtiyakumaa: ẓaalikumaa mimmaa ʻallamanee Rabbee. ʹInnee taraktu millata q̣awmil laa yuʹminoona billaahi wa-hum̃ bil-ʹAakhirati hum kaafiroon.
یوسف وتی: (من تهنها لێکدانهوهی خهون نازانم بهڵکو جگه لهوهش) هیچ خواردنێکتان بۆ نایهت که دهرخواردتان بدرێت که من نهزانم چیه و چۆنه پێش ئهوهی بگاته لاتان (ئهمهش ئازایهتی خۆم نیه) بهڵکو ئهوه ههندێکه لهوهی پهروهردگارم فێری کردووم و بزانن بهڕاستی من بهرنامهی قهومێکم واز لێهێناوه که باوهڕ به خوا ناهینن و ههمیشه بڕوایان به قیامهتیش نی یه.
Verse 12:38
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَآءِیْۤ اِبْرٰهِیْمَ وَاِسْحٰقَ وَیَعْقُوْبَ ؕ مَا كَانَ لَنَاۤ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَیْءٍ ؕ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَیْنَا وَعَلَی النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْكُرُوْنَ ۟
Wattabaʻtu Millata ʹaabaaaʹeee ʹIbraaheema wa-ʹIsḥaaq̣a wa-Yaʻq̣oob; maa- kaana lanaaa ʹan nushrika billaahi miñ shayʹ: ẓaalika miñ faḍlil laahi ʻalaynaa wa-ʻalan naasi wa-laakinna ʹaks̤aran naasi laa- yashkuroon.
بهڵکو شوێنی ئایین و بهرنامهی باو و باپیرانم ئیبراهیم و ئیسحاق و یهعقوب کهوتووم، ههرگیز ڕهوا نی یه بۆ ئێمه هیچ جۆره شتێك بکهینه هاوهڵ و شهریك بۆ خوا، ئهوهش له فهزڵ و ڕێزی تایبهتی خوایی یه لهسهر ئێمه و لهسهر خهڵکیش، بهڵام بهداخهوه زۆربهی خهڵکی سوپاسگوزاری ناکهن.
Verse 12:39
یٰصَاحِبَیِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَیْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ ۟ؕ
Yaa-ṣaaḥibayis sijni ʹaʹarbaabum mutafarriq̣oona khayrun ʹamil laahul Waaḥidul Q̣ahhaar?
(ئهوسا ڕووی تێکردن وتی): ئهی هاوهڵانی زیندانم، ئایا چهند خوایهکی ههمه جۆر و جیاوازی (بپهرسترێن)چاکترن، یاخود خوایهکی تاك و تهنها و زاڵ بهسهر ههموو شتێکدا؟
Verse 12:40
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖۤ اِلَّاۤ اَسْمَآءً سَمَّیْتُمُوْهَاۤ اَنْتُمْ وَاٰبَآؤُكُمْ مَّاۤ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍ ؕ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ؕ اَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْۤا اِلَّاۤ اِیَّاهُ ؕ ذٰلِكَ الدِّیْنُ الْقَیِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُوْنَ ۟
Maa- taʻbudoona miñ dooniheee ʹillaaa ʹasmaaaʹañ sammaytumoohaaa ʹañtum wa-ʹaabaaaʹukum maaa ʹañzalal laahu bihaa miñ sulṭaan: ʹinil Ḥukmu ʹillaa lillaah: ʹamara ʹallaa taʻbudooo ʹillaaa ʹiyyaah: ẓaalikad Deenul Q̣ayyimu wa-laakinna ʹaks̤aran naasi laa- yaʻlamoon.
جا ههرچی ئێوه دهیپهرستن جگه له خوا، تهنها خۆتان و باو و باپیرانتان ناوتان لێناون (تهنها ناون و ناوهڕۆکیان نی یه)، ههرگیز خوا بهوه ڕازی نی یه و، هیچ بهڵگهیهکیشی ڕهوانه نهکردووه لهسهر پهسهند کردنیان، بهڕاستی حوکم و فهرمانڕهوایی جگه له خوا شایستهی کهسی تر نی یه، فهرمانیشی داوه جگه له خۆی کهسی تر نهپهرستن، ههر ئهوهش ئایین و بهرنامهی پهسهند و ڕاست و دروست و بهنرخ، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیانه نازانن و لێی بێ ئاگان.
Verse 12:41
یٰصَاحِبَیِ السِّجْنِ اَمَّاۤ اَحَدُكُمَا فَیَسْقِیْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۚ وَاَمَّا الْاٰخَرُ فَیُصْلَبُ فَتَاْكُلُ الطَّیْرُ مِنْ رَّاْسِهٖ ؕ قُضِیَ الْاَمْرُ الَّذِیْ فِیْهِ تَسْتَفْتِیٰنِ ۟ؕ
Yaa-ṣaaḥibayis sijni ʹammaaa ʹaḥadukumaa fayasq̣ee rabbahoo khamraa: wa-ʹammal ʹaakharu fayuṣlabu fataʹkuluṭ ṭayru mir raʹsih. Q̣uḍiyal ʹamrul laẓee feehi tastaftiyaan.
ئهی هاوهڵانی زیندانیم، ئهوهتان له خهونیدا ترێی دهگوشی ئهوه دهبێته ساقی پاشا و ڕزگاری دهبێت و شهرابی پێشکهش دهکات، ئهوی تریشیان له خاچ دهدرێت و باڵنده لهسهرو ڕووخساری دهخوات، ئیتر ئهمهش وهڵامی لێکدانهوهی خهونهکانتانه و ههر ئهوهش بڕیار دراوه.
Verse 12:42
وَقَالَ لِلَّذِیْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِیْ عِنْدَ رَبِّكَ ؗ فَاَنْسٰىهُ الشَّیْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِی السِّجْنِ بِضْعَ سِنِیْنَ ۟ؕ۠
Wa-q̣aala lillaẓee z̤̣anna ʹannahoo naajim minhumaẓ kurnee ʻiñda rabbik. Faʹañsaahush Shayṭaanu ẓikra rabbihee falabis̤a fis sijni biḍʻa sineen.
ئهوسا یوسف بهو کهسایانی وت: کهوای دهزانی ڕزگاری دهبێت و دهبێته ساقی پاشا، باسم بکه لای پاشات (که بهبێ تاوان من بهند کراوم)، بهڵام شهیتان بیری کابرای بردووه که لهلای پاشا باسی بکات، ئیتر چهند ساڵێك (یوسف به بێ تاوان) له بهندیخانهدا مایهوه.
Verse 12:43
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّیْۤ اَرٰی سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ یَّاْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ یٰبِسٰتٍ ؕ یٰۤاَیُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِیْ فِیْ رُءْیَایَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْیَا تَعْبُرُوْنَ ۟
Wa-q̣aalal maliku ʹinneee ʹaraa sabʻa baq̣araatiñ simaaniñy yaʹkuluhunna sabʻun ʻijaafuñw Wasabʻa sumbulaatin khuḍriñw waʹukhara yaabisaat. Yaaaʹayyuhal malaʹu ʹaftoonee fee ruʹyaaya ʹiñ kuñtum lirruʹyaa taʻburoon.
(شهوێك پاشا خهونێکی سهیری بینی و بوو به مهراقی و له کۆبوونهوهیهکدا) وتی: بهڕاستی من له خهومدا بینیم که حهوت مانگای قهڵهو لهلایهن حهوت مهنگای لهڕو لاوازهوه خوران، حهوت گوڵه گهنمی سهوز و جوان و حهوتی وشکیشم بینی، ئهی زاناو شارهزایان ئهم خهوهم بۆ لێك بدهنهوه ئهگهر خهون لێك دهدهنهوه...
Verse 12:44
قَالُوْۤا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚ وَمَا نَحْنُ بِتَاْوِیْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِیْنَ ۟
Q̣aalooo ʹaḍg̣aas̤u ʹaḥlaam: Wa-maa naḥnu bitaʹweelil ʹaḥlaami biʻaalimeen.
ئهوانیش وتیان: ئهم خهونه بێ سهرو بنه و هیچ نی یه، ئێمه له لێکدانهوهی خهونی بێ سهرو بن شارهزا نین.
Verse 12:45
وَقَالَ الَّذِیْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا اُنَبِّئُكُمْ بِتَاْوِیْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ ۟
Wa-q̣aalal laẓee najaa minhumaa waddakara baʻda ʹummatin ʹana ʹunabbiʹukum̃ bitaʹweelihee faʹarsiloon.
ئینجا ئهوهیان که ڕزگاری بوو بوو، بیری کهوتهوه دوای ئهو ههموو ماوهیه وتی: داواکارم بمنێرن (بۆ لای یوسف) من ههواڵی (لێکدانهوهی ئهو خهونهتان) پێ ڕادهگهیهنم.
Verse 12:46
یُوْسُفُ اَیُّهَا الصِّدِّیْقُ اَفْتِنَا فِیْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ یَّاْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ یٰبِسٰتٍ ۙ لَّعَلِّیْۤ اَرْجِعُ اِلَی النَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَعْلَمُوْنَ ۟
Yoosufu ʹayyuhaṣ Ṣiddeeq̣u ʹaftinaa fee sabʻi baq̣araatiñ simaaniñy yaʹkuluhunna sabʻun ʻijaafuñw Wasabʻi sumbulaatin khuḍriñw waʹukhara yaabisaatil laʻalleee ʹarjiʻu ʹilan naasi laʻallahum yaʻlamoon.
(ساقی چوو بۆ لای زیندانهکه بۆ دیداری یوسف وتی): یوسف ئهی هاوهڵی ڕاستگۆم، ئهم خهونهمان بۆ لێك بدهرهوه (له خهونێکی پاشادا) حهوت مانگای قهڵهو لهلایهن حهوت مانگای لهڕو لاوازهوه خوراون، ههروهها له بارهی حهوت گوڵه گهنمی سهوزو جوان و حهوتی تری وشك بۆمان لێك بدهرهوه، بۆ ئهوهی بگهڕێمهوه بۆ لای خهڵکی تا وهڵام بزانن.
Verse 12:47
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِیْنَ دَاَبًا ۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِیْ سُنْۢبُلِهٖۤ اِلَّا قَلِیْلًا مِّمَّا تَاْكُلُوْنَ ۟
Q̣aala tazraʻoona sabʻa sineena daʹabaa: famaa ḥaṣattum faẓaroohu fee sumbuliheee ʹillaa q̣aleelam mimmaa taʹkuloon.
(یوسف) وتی: حهوت ساڵی بهردهوام کشتوکاڵ دهکهن و دانهوێڵه دهچێنن، ئهوهی که دروێنهتان کردوو، لێتان زیاد بوو بهگوڵهکهیهوه بیهێڵنهوه، مهگهر ئهو کهمهی که دهیخۆن (دانهوێڵه به گوڵهکهیهوه ههڵبگیرێت له کرم و ئهسپێ و زایه بوون بهدوور دهبێت).
Verse 12:48
ثُمَّ یَاْتِیْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ یَّاْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِیْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ ۟
S̤umma yaʹtee mim baʻdi ẓaalika sabʻuñ shidaaduñy yaʹkulna maa- q̣addamtum lahunna ʹillaa q̣aleelam mimmaa tuḥṣinoon.
پاشان له دوای ئهوه حهوت ساڵ گرانیی و سهختی پێش دێت، ئهوهی که زهخیرهتان کردووه بۆ ئهو ساڵانه ههمووی دهخۆن، مهگهر کهمێکی نهبێت که ههڵی دهگرن (بۆ تۆو).
Verse 12:49
ثُمَّ یَاْتِیْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِیْهِ یُغَاثُ النَّاسُ وَفِیْهِ یَعْصِرُوْنَ ۟۠
S̤umma yaʹtee mim baʻdi ẓaalika ʻaamuñ feehi yug̣aas̤un naasu wa-feehi yaʻṣiroon.
لهوهودوا ساڵێکی باراناوی و پڕ بهرهکهت دێت که خهڵکی بهرو بوومی زۆریان پێ دهبهخشرێت، میوه دهگوشن و شهربهتی لێ دروست دهکهن.
Verse 12:50
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِیْ بِهٖ ۚ فَلَمَّا جَآءَهُ الرَّسُوْلُ قَالَ ارْجِعْ اِلٰی رَبِّكَ فَسْـَٔلْهُ مَا بَالُ النِّسْوَةِ الّٰتِیْ قَطَّعْنَ اَیْدِیَهُنَّ ؕ اِنَّ رَبِّیْ بِكَیْدِهِنَّ عَلِیْمٌ ۟
Wa-q̣aalal malikuʹ toonee bih. Falammaa jaaaʹahur rasoolu q̣aalar jiʻ ʹilaa rabbika fasʹalhu maa- baalun niswatil laatee q̣aṭṭaʻna ʹaydiyahunn? ʹInna Rabbee bikaydihinna ʻAleem.
(ساقی گهڕایهوه بۆ لای پاشا ولێکدانهوهکهی یوسفی بۆ باس کرد، زۆری بهدڵ بوو، بۆیه پاشاش وتی): ئادهی بچن بۆم بهێنن، جا کاتێك که ڕهوانهکراوهکهی پاشا گهیشته لای یوسف و (وتی: پاشا داوات دهکات، یوسف) وتی: بگهڕێرهوه بۆ لای پاشا و جا پێی بڵێ: هۆی چی بوو ئهو ئافرهتانه کاتی خۆی دهستی خۆیان بڕی و برینداریان کرد (ئایا من هیچ تاوانێکم لهوهدا ههیه؟!) بهڕاستی ههر پهروهردگارم به ئاگایه له فێڵ و تهڵهکه و پیلانیان.
Verse 12:51
قَالَ مَا خَطْبُكُنَّ اِذْ رَاوَدْتُّنَّ یُوْسُفَ عَنْ نَّفْسِهٖ ؕ قُلْنَ حَاشَ لِلّٰهِ مَا عَلِمْنَا عَلَیْهِ مِنْ سُوْٓءٍ ؕ قَالَتِ امْرَاَتُ الْعَزِیْزِ الْـٰٔنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ ؗ اَنَا رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الصّٰدِقِیْنَ ۟
Q̣aala maa- khaṭbukunna ʹiẓ raawattunna Yoosufa ʻan nafsih? Q̣ulna Ḥaasha lillaahi maa- ʻalimnaa ʻalayhi miñ soooʹ! Q̣aalatim raʹatul ʻAzeezil ʹaana ḥaṣḥaṣal ḥaq̣q̣: ʹana raawattuhoo ʻan nafsihee wa-ʹinnahoo laminaṣ Ṣaadiq̣een.
(پاشا ئهو ئافرهتانهی ههموو کۆکردهوه) پێی وتن: ئهوکاره گرنگهتان چی بوو کاتێك کهوا ئێوه ویستتان یوسف له خشته بهرن (ئایا ئهو هیچ تاوانێکی ههبوو؟) ههموو وتیان: پهنا بهخوا (ئێمه بوختانی بۆ بکهین) ئێمه هیچ جۆره ههڵهو ناشرینیهکمان لێ نهدیووه و نهزانیووه، (ژنهکهی عهزیزی میسر) وتی: ئا ئێسته ئیتر ڕاستی ڕوون و ئاشکرابوو (دان بهڕاستیدا دهنێم)، خهتای من بوو دهمویست له خشتهی بهرم و بهڕاستی یوسف یهکێکه له ڕاستگۆیان.
Verse 12:52
ذٰلِكَ لِیَعْلَمَ اَنِّیْ لَمْ اَخُنْهُ بِالْغَیْبِ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا یَهْدِیْ كَیْدَ الْخَآىِٕنِیْنَ ۟
Ẓaalika liyaʻlama ʹannee lam ʹakhunhu bilg̣aybi wa-ʹannal laaha laa- yahdee kaydal khaaaʹineen.
(ئینجا یوسف) وتی: ئهوه (بۆیه وام کرد) تا (پاشا) چاك بزانێت و دڵنیابێت بهڕاستی من له نهێنیشدا خیانهتم لێ نهکردووه، بێگومانیش خوا فێڵ و تهڵهی خیانهتکاران بهئهنجام ناگهیهنێت. (یاخود ژنهکه وتی): تا یوسف دڵنیابێت که له نهێنیداو (ئێسته ئهو لێره نی یه) خیانهتی لێ ناکهم و بوختانی بۆ ههڵنابهستم، چونکه (بۆم دهرکهوتووه) که خوا فێڵ و تهڵهکهی خیانهتکاران به ئهنجام ناگهیهنێت
Verse 12:53
وَمَاۤ اُبَرِّئُ نَفْسِیْ ۚ اِنَّ النَّفْسَ لَاَمَّارَةٌ بِالسُّوْٓءِ اِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّیْ ؕ اِنَّ رَبِّیْ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ ۟
Wa-maaa ʹubarriʻu nafsee: ʹinnan nafsa laʹammaaratum bissoooʹi ʹillaa maa- raḥima Rabbee: ʹinna Rabbee G̣afoorur Raḥeem.
(دهشێت یوسف یان ژنهکهی عهزیزی میسر وتبێتی) منیش نهفسی خۆم بهری ناکهم، چونکه بهڕاستی نهفس (ئهگهر به نووری خواناسی ئاوهدان نهبێت) زۆر فهرماندهره بهگوناهو ههڵهو تاوان، مهگهر نهفسێك که پهروهردگارم میهرهبانی پێ کردبێت، بهڕاستی پهروهردگارم لێ خۆشبوو میهرهبانه.
Verse 12:54
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُوْنِیْ بِهٖۤ اَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِیْ ۚ فَلَمَّا كَلَّمَهٗ قَالَ اِنَّكَ الْیَوْمَ لَدَیْنَا مَكِیْنٌ اَمِیْنٌ ۟
Wa-q̣aalal malikuʹ toonee biheee ʹastakhliṣhu linafsee. Falammaa kallamahoo q̣aala ʹinnakal yawma ladaynaa makeenun ʹameen!
(ئهوسا پاشا که ڕاستیهکانی به تهواویی بۆ دهرکهوت ئهوهندهی تر یوسفی لا بهڕێزو بهنرخ بوو بۆیه) فهرمانیدا وتی: ئادهی بچن بۆم بهێنن، ئهو (لاوه پاکه ژیره زانایه) تایبهتی دهکهم بۆخۆم و له نزیکانی من بێت، جا کاتێك (هێنایان) و پاشا قسهی لهگهڵ کرد، وتی: ئهمڕۆ ئیتر بهڕاستی تۆ لای ئێمه خاوهنی پلهو جێگهی متمانه و باوهڕی.
Verse 12:55
قَالَ اجْعَلْنِیْ عَلٰی خَزَآىِٕنِ الْاَرْضِ ۚ اِنِّیْ حَفِیْظٌ عَلِیْمٌ ۟
Q̣aalaj ʻalnee ʻalaa khazaaaʹinil ʹarḍ: ʹinnee ḥafeez̤̣un ʻaleem.
یوسف وتی: پێم باشه بمکهیت بهلێپرسراو بهسهر گهنجینهکان و سامانی سهر زهوی ئهم وڵاته، (میسر) بهڕاستی من پارێزهرێکی زانام (لهخۆم ڕادهبینم که شت بپارێزم و زاناشم که چۆن دهیپارێزم).
Verse 12:56
وَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِیُوْسُفَ فِی الْاَرْضِ ۚ یَتَبَوَّاُ مِنْهَا حَیْثُ یَشَآءُ ؕ نُصِیْبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَّشَآءُ وَلَا نُضِیْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِیْنَ ۟
Wa-kaẓaalika makkannaa li-Yoosufa fil ʹarḍi yatabawwaʹu minhaa ḥays̤u yashaaaʹ. Nuṣeebu bi-Raḥmatinaa man nashaaaʹu wa-laa nuḍeeʻu ʹajral Muḥsineen.
(خوا دهفهرموێت) ئا بهو شێوهیه دهسهڵاتمان دا به یوسف و جێگیر وپایهدارمان کرد له خاکی میسردا، ههر پلهو پایهیهکی دهویست لهو وڵاتهدا دهستی دهکهوت بۆی ساز دهبوو، ههر کهسێك، ههر دهستهیهك بمانهوێت بههرهوهری دهکهین له ڕهحمهت و بهخششهکانمان و پاداشتی چاکهکاران بهزایه نادهین.
Verse 12:57
وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَیْرٌ لِّلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا یَتَّقُوْنَ ۟۠
Wa-laʹajrul ʹAakhirati khayrul lillaẓeena ʹaamanoo wa-kaanoo yattaq̣oon.
بێگومان پاداشتی ئهو جیهان (له بهههشتی بهریندا) چاکتره بۆ ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه و خۆیان دهپاڕاست.
Verse 12:58
وَجَآءَ اِخْوَةُ یُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَیْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ ۟
Wa-jaaaʹa ʹikhwatu Yoosufa fadakhaloo ʻalayhi faʻarafahum wa-hum lahoo muñkiroon.
(ساڵانی گرانی هاته پێشهوه) براکانی یوسف (هاتن بۆ میسر) جا چوونه دیوانی، ئهو ئهوانی ناسێوه، بهڵام ئهوان ئهمیان نهناسێوه (چونکه پۆشاکی وهزیری له بهردا بوو، ههرگیز شتی وایان چاوهڕوان نهدهکرد).
Verse 12:59
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِیْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِیْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّیْۤ اُوْفِی الْكَیْلَ وَاَنَا خَیْرُ الْمُنْزِلِیْنَ ۟
Wa-lammaa jahhazahum̃ bijahaazihim q̣aalaʹ toonee biʹakhil lakum min ʹabeekum: ʹalaa tarawna ʹanneee ʹoofil kayla wa-ʹana khayrul muñzileen?
(ئهویش ڕێزی گرتن و دواندنی و پێی دهرخستن که برایهکی باوکییان ههیه و نهیانهێناوه لهبهئهوه) له کاتێکدا ڕێکی خستن و بارگه و بنهی بۆ پێچانهوه وتی: (من حهز دهکهم) برایهکی باوکیتان ههیه بۆم بهێنن، ئایا نابینن بهڕاستی من چۆن کێشانه و پێوانهم تێرو تهواوه و، چۆن ڕێز له میوان دهگرم (یارمهتی ههژاران دهدهم).
Verse 12:60
فَاِنْ لَّمْ تَاْتُوْنِیْ بِهٖ فَلَا كَیْلَ لَكُمْ عِنْدِیْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ ۟
Faʹil lam taʹtoonee bihee falaa kayla lakum ʻiñdee wa-laa taq̣raboon.
خۆ ئهگهر ئهو برایهتانم بۆ نههێنن، ئهوه ئیتر هیچ موعامهله و کێشانه و پێوانهی ئیوه لای من نی یه و نزیکم مهکهونهوه.
Verse 12:61
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ ۟
Q̣aaloo sanuraawidu ʻanhu ʹabaahu wa-ʹinnaa lafaaʻiloon.
(له وهڵامیدا) وتیان: ئێمه به ههموو شێوهیهك ههوڵ دهدهین و نهخشه دهکێشین بۆ ئهو مهبهسته (ههتا) باوکی ڕازی بکهین (ئهم جاره بیهێنین)، بێگومان ئێمه ئهو کاره دهکهین.
Verse 12:62
وَقَالَ لِفِتْیٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِیْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ یَعْرِفُوْنَهَاۤ اِذَا انْقَلَبُوْۤا اِلٰۤی اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُوْنَ ۟
Wa-q̣aala lifityaanihij ʻaloo biḍaaʻatahum fee riḥaalihim laʻallahum yaʻrifoonahaaa ʹiẓañ q̣alabooo ʹilaaa ʹahlihim laʻallahum yarjiʻoon.
(له فرسهتێکدا) یوسف به لاوهکانی بهردهستی وت: ههرچی شتومهك و کهلو پهلێکیان هێناوه بیخهنهوه ناو بارهکانیان، بۆ ئهوهی بیناسنهوه کاتێك دهگهڕێنهوه بۆ لای کهس و کاریان بۆ ئهوهی (ببێته هاندهرێك و) بێنهوه.
Verse 12:63
فَلَمَّا رَجَعُوْۤا اِلٰۤی اَبِیْهِمْ قَالُوْا یٰۤاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَیْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَاۤ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ ۟
Falammaa rajaʻooo ʹilaaa ʹabeehim q̣aaloo yaaaʹabaanaa muniʻa minnal kaylu faʹarsil maʻanaaa ʹakhaanaa naktal wa-ʹinnaa lahoo laḥaafiz̤̣oon.
جا کاتێك گهڕانهوه بۆ لای باوکیان وتیان: باوکی بهڕێزمان، (کێشان و) پێوانمان لێ قهدهغه کراوه (تا بنیامینی برامان لهگهڵ خۆماندا نهبهین)، کهواته براکهمان لهگهڵ بنێره تاپێوانه بکهین (بهدهست بهتاڵی نهگهڕێنهوه)، بهڵێن بێت پارێزهرین بۆی.
Verse 12:64
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَیْهِ اِلَّا كَمَاۤ اَمِنْتُكُمْ عَلٰۤی اَخِیْهِ مِنْ قَبْلُ ؕ فَاللّٰهُ خَیْرٌ حٰفِظًا ۪ وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِیْنَ ۟
Q̣aala hal ʹaamanukum ʻalayhi ʹillaa kamaaa ʹamiñtukum ʻalaaa ʹakheehi miñ q̣abl? Fal-laahu khayrun ḥaafiz̤̣aa, wa-Huwa ʹArḥamur raaḥimeen!
یهعقوبی باوکیان وتی: (ئهمه داخوازیهکی سهیره) ئایا ههروا متمانهتان پێ بکهم لهسهری مهگهر ههروهك پێشتر متمانهم پێکردن لهسهر یوسفی برای؟! (سهرئهنجام ڕازیان کرد و، ئهویش وتی) کهواته خوا چاکترین پارێزهره ههر ئهو میهرهبانترینی میهرهبانانه.
Verse 12:65
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَیْهِمْ ؕ قَالُوْا یٰۤاَبَانَا مَا نَبْغِیْ ؕ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَیْنَا ۚ وَنَمِیْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَیْلَ بَعِیْرٍ ؕ ذٰلِكَ كَیْلٌ یَّسِیْرٌ ۟
Wa-lammaa fataḥoo mataaʻahum wajadoo biḍaaʻatahum ruddat ʹilayhim. Q̣aaloo yaaaʹabaanaa maa- nabg̣ee? Haaẓihee biḍaaʻatunaa ruddat ʹilaynaa: wa-nameeru ʹahlanaa wa-naḥfaz̤̣u ʹakhaanaa wa-nazdaadu kayla baʻeer. Ẓaalika kayluñy yaseer.
کاتێکیش کهلوپهل و بارگه و بنهکانیان کردهوه بینیان ههرچی شتومهکیانه ههر ئهوه خراوهتهوه بارهکانیان و گهڕێنراوهتهوه بۆیان، (ئینجا باوکیان بانگ کردو) وتیان: باوکی بهڕێزمان ئێمه چی بکرین، چی بڵێین (له بهرامبهر ئهو پاشا بهڕێزهوه) ئهوهته ههرچی کهل و پهلمان ههیه گهڕێنراوهتهوه بۆمان و (تۆ ئهگهر مۆڵهتی بنیامین بدهی) ڕزق و ڕۆزیی زۆر دههێنین بۆ کهس و کارمان، براکهشمان دهپارێزین و باری وشترێکیش زیاتر دههینین، ئهو بارهش شتێکی ئاسانه.
Verse 12:66
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰی تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَاْتُنَّنِیْ بِهٖۤ اِلَّاۤ اَنْ یُّحَاطَ بِكُمْ ۚ فَلَمَّاۤ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰی مَا نَقُوْلُ وَكِیْلٌ ۟
Q̣aala lan ʹursilahoo maʻakum ḥattaa tuʹtooni maws̤iq̣am minal laahi lataʹtunnanee biheee ʹillaaa ʹañy yuḥaaṭa bikum. Falammaaa ʹaatawhu maws̤iq̣ahum q̣aalal laahu ʻalaa maa- naq̣oolu Wakeel!
یهعقوب وتی: ههرگیز لهگهڵتاندا ناینێرم ههتا پهیمانێکی خواییم پێ نهدهن (سوێند نهخۆن) که بێگومان بیهێننهوه بۆ لام، مهگهر دهوره بدرێن و هیچ دهسهڵاتتان نهمێنێت، جا کاتێك پهیمانهکهیان دایه و سوێندیان بۆ خوارد، یهعقوب وتی: خوا خۆی ئاگادارو چاودێره بهو پهیمانهی که بڕیارمان لهسهر داوه.
Verse 12:67
وَقَالَ یٰبَنِیَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍ ؕ وَمَاۤ اُغْنِیْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَیْءٍ ؕ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ؕ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ ۚ وَعَلَیْهِ فَلْیَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ ۟
Wa-q̣aala yaa-baniyya laa- tadkhuloo mim baabiñw waa-ḥidiñw wadkhuloo min ʹabwaabim mutafarriq̣ah. Wa-maaa ʹug̣nee ʻañkum minal laahi miñ shayʹ: ʹinil ḥukmu ʹillaa lillaah: ʻalayhi tawakkalt: wa-ʻalayhi fal-yatawakkalil Mutawakkiloon.
هوروهها وتی: کوڕهکانم، ههمووتان له یهك دهروازهوه مهچنه ژوورهوه و له چهند دهروازهیهکی جیا جیاوه بچنه ژوورهوه (خۆتان بکهن به شاردا)، دڵنیاش بن که من ناتوانم هیچ شتێک لهو بهڵاو پێشهاتانهی که بڕیاری خوای لهسهر بگێڕمهوه له ئێوه، هیچ فهرمان و بڕیارێک بۆ کهس نی یه، تهنها بۆ خوا نهبێت، پشتم ههر بهو بهستووه و پشت و پهنام ههر ئهوه، جا دهبا ئهوانهی که پاڵپشت و پشتیوانیان دهوێت ههر پشت بهو ببهستن.
Verse 12:68
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَیْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْ ؕ مَا كَانَ یُغْنِیْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِیْ نَفْسِ یَعْقُوْبَ قَضٰىهَا ؕ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُوْنَ ۟۠
Wa-lammaa dakhaloo min ḥays̤u ʹamarahum ʹaboohum; maa- kaana yug̣nee ʻanhum minal laahi miñ shayʹin ʹillaa ḥaajatañ fee nafsi Yaʻq̣ooba q̣aḍaahaa. Wa-ʹinnahoo laẓoo ʻilmil limaa ʻallamnaahu wa-laakinna ʹaks̤aran naasi laa- yaʻlamoon.
کاتیك چوونه ناوهوه بهو شێوهیهی که باوکیان فهرمانی پێدابوون، جا وهنهبێت باوکیان توانیبێتی فریایان بکهوێت و له هیچ پێشهاتێك ڕزگاریان بکات که بڕیاردادهی خوای لهسهره، (ئهو ڕێنمووییه) تهنها پێداویستیهکی دهروونی یهعقوب خۆی بوو، ڕایگهیاند، بهڕاستی یهعقوب خاوهنی زانستێك بوو، چونکه ئێمه فێرمان کردبوو و بهڵام زۆربهی خهڵکی ڕاستهیهکان نازانن.
Verse 12:69
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰی یُوْسُفَ اٰوٰۤی اِلَیْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّیْۤ اَنَا اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ ۟
Wa-lammaa dakhaloo ʻalaa Yoosufa ʹaawaaa ʹilayhi ʹakhaahu q̣aala ʹinneee ʹana ʹakhooka falaa tabtaʹis bimaa kaanoo yaʻmaloon.
کاتێکیش که کوڕهکان چونه ژورهوه بۆ لای یوسف، بنیامینی برای نزیك کردهوه له خۆی و (له فرسهتێکدا) وتی: بهڕاستی من یوسفی براتم، جا خهفهت مهخۆو خهمت نهبێت بهو ههڵس و کهوتهی ئهوان دهیانکرد (چونکه من نهخشهم کێشاوه تۆ لێره بهێڵمهوه، تا له لای خۆم ژیان بهسهر بهریت).
Verse 12:70
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَایَةَ فِیْ رَحْلِ اَخِیْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَیَّتُهَا الْعِیْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ ۟
Falammaa jahhazahum̃ bijahaazihim jaʻalas siq̣aayata fee raḥli ʹakheehi s̤umma ʹaẓẓana Muʹaẓẓinun ʹayyatuhal ʻeeru ʹinnakum lasaariq̣oon!
جا کاتێك یوسف بارگه و بنهی بۆ پێچانهوه و سازی کردن (خۆراك و دانهوێڵهی پێویستی) پێبهخشین جامولکهی کێشان و پێوانی خسته ناو باری بنیامینی برایهوه، پاشان جارچیهك که بهدهنگی بهرز وتی: ئهی کاروانچیان ئێوه بهڕاستی دزن؟!
Verse 12:71
قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَیْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ ۟
Q̣aaloo wa-ʹaq̣baloo ʻalayhim maaẓaa tafq̣idoon?
ئهوانیش بهپهله گهڕانهوه و هاتن بهرهو ڕوویان وتیان: چی دیار نیه؟ چیتان لێ ون بووه؟
Verse 12:72
قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَآءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِیْرٍ وَّاَنَا بِهٖ زَعِیْمٌ ۟
Q̣aaloo nafq̣idu ṣuwaaʻal maliki wa-limañ jaaaʹa bihee ḥimlu baʻeeriñw waʹana bihee zaʻeem.
پاساوانهکان وتیان: جامولکه و دهفری پاشامان لێ ون بووهو بۆی دهگهڕێن، ههر کهسێك هێنای باری وشترێکی بۆ ههیه (لێپرسراوهکهیان وتی): من دهبمه زامنی ئهو بهڵینه.
Verse 12:73
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِی الْاَرْضِ وَمَا كُنَّا سٰرِقِیْنَ ۟
Q̣aaloo tallaahi laq̣ad ʻalimtum maa jiʹnaa linufsida fil ʹarḍi wa-maa kunnaa saariq̣een.
کوڕهکان وتیان: سوێند به خوا، بهڕاستی ئێوه چاك دهزانن که ئێمه بۆ ئهوه نههاتووین فهسادو خراپه له زهویدا بکهین و ئێمه دزنین.
Verse 12:74
قَالُوْا فَمَا جَزَآؤُهٗۤ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِیْنَ ۟
Q̣aaloo famaa jazaaaʹuhooo ʹiñ kuñtum kaaẓibeen?
پاسهوانهکان وتیان: ئهگهر (دهرکهوت) ئێوه درۆزن بوون، کهوابوو پاداشتی ئهودزه چیه؟
Verse 12:75
قَالُوْا جَزَآؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِیْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَآؤُهٗ ؕ كَذٰلِكَ نَجْزِی الظّٰلِمِیْنَ ۟
Q̣aaloo jazaaaʹuhoo mañw wujida fee raḥlihee fahuwa jazaaaʹuh. Kaẓaalika najziz̤̣ z̤̣aalimeen!
کوڕهکان وتیان: پاداشتهکهی ئهو کهسهی که دهفره دزراوهکه لهبارهکهیدا دهدۆزرێتهوه، ئهوه پاداشتهکهیهتی (که بریتیه لهوهی بارمته بێت لای خاوهنی شته دزراوهکه)، ئێمه ئا بهو شێوهیه تۆڵه له ستهمکاران دهسێنین.
Verse 12:76
فَبَدَاَ بِاَوْعِیَتِهِمْ قَبْلَ وِعَآءِ اَخِیْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَآءِ اَخِیْهِ ؕ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِیُوْسُفَ ؕ مَا كَانَ لِیَاْخُذَ اَخَاهُ فِیْ دِیْنِ الْمَلِكِ اِلَّاۤ اَنْ یَّشَآءَ اللّٰهُ ؕ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَآءُ ؕ وَفَوْقَ كُلِّ ذِیْ عِلْمٍ عَلِیْمٌ ۟
Fabadaʹa biʹawʻiyatihim q̣abla wiʻaaaʹi ʹakheehi s̤ummas takhrajahaa miñw wiʻaaaʹi ʹakheeh. Kaẓaalika kidnaa li-Yoosuf. Maa- kaana liyaʹkhuẓa ʹakhaahu fee deenil maliki ʹillaaa ʹañy yashaaaʹal laah. Narfaʻu darajaatim man nashaaaʹ: wa-fawq̣a kulli ẓee ʻilmin ʻAleem.
ئینجا یوسف خۆی دهستی کرد بهگهڕان بهبارهکاندا پێش ئهوهی باری بنیامینی برای بپشکنێت، لهوهودوا لهباری براکهیدا دهری هێنا، ئا بهو شێوهیه یوسفمان فێری نهخشهی گلدانهوهی براکهی کرد، نهدهبوو بهدهستووری پاشا براکهی گل بداتهوه، مهگهر ویستی خوای گهورهی لهسهر بێت، بهو شێوهیه چهندهها جار پلهو پاییهی ههر کهس که بمانهوێت بهرزو بڵند دهکهینهوه و له سهروو ههموو خاوهن زانست و زانیارێکهوه زانا و شارهزاتر ههیه.
Verse 12:77
قَالُوْۤا اِنْ یَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُ ۚ فَاَسَرَّهَا یُوْسُفُ فِیْ نَفْسِهٖ وَلَمْ یُبْدِهَا لَهُمْ ۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ ۟
Q̣aalooo ʹiñy yasriq̣ faq̣ad saraq̣a ʹakhul lahoo miñ q̣abl. Faʹasarrahaa Yoosufu fee nafsihee wa-lam yubdihaa lahum. Q̣aala ʹañtum sharrum makaanaa; wallaahu ʹaʻlamu bimaa taṣifoon!
براکانی وتیان: ئهگهر ئهو دزی بکات، ئهوه براکهشی بێگومان دزی کردووه لهمهوپێش، ئینجا یوسف ئهو قسه ناڕهواو تۆمهته ناقۆڵایهی لهدڵی خۆیدا هێشتهوه و نهیخسته ڕوو بۆ ئهوان، وتی: ئێوه له کهسانێکی باش ناچن، جا خوا خۆی له ههموو کهس زاناتره بهوهی که دهیڵێن و باسی دهکهن.
Verse 12:78
قَالُوْا یٰۤاَیُّهَا الْعَزِیْزُ اِنَّ لَهٗۤ اَبًا شَیْخًا كَبِیْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚ اِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِیْنَ ۟
Q̣aaloo yaaaʹayyuhal ʻAzeezu ʹinna lahooo ʹabañ shaykhañ kabeerañ fakhuẓ ʹaḥadanaa makaanah; ʹinnaa naraaka minal Muḥsineen.
براکانی وتیان: جهنابی پاشا، بهڕاستی ئهم کوڕه باوکێکی پیری بهساڵاچووی ههیه، کهواته یهکێك له ئێمه لهجیاتی ئهو گل بدهرهوه، چونکه بێگومان ئێمه تۆ به پیاو چاك و چاکهخواز دهزانین.
Verse 12:79
قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّاْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗۤ ۙ اِنَّاۤ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ۟۠
Q̣aala maʻaaẓal laahi ʹan naʹkhuẓa ʹillaa mañw wajadnaa mataaʻanaa ʻiñdahooo ʹinnaaa ʹiẓal laz̤̣aalimoon.
یوسف وتی: پهنا بهخوا، ئهگهر ههڵهی وا بکهین تهنها ئهو کهسه گل ئهدهینهوه که شتومهکهکانمان لهلای دۆزیوهتهوه، خۆ ئهگهر وا نهکهین، ئهوه ئیتر ئێمه بهڕاستی ستهمکارین.
Verse 12:80
فَلَمَّا اسْتَیْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِیًّا ؕ قَالَ كَبِیْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْۤا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَیْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِیْ یُوْسُفَ ۚ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰی یَاْذَنَ لِیْۤ اَبِیْۤ اَوْ یَحْكُمَ اللّٰهُ لِیْ ۚ وَهُوَ خَیْرُ الْحٰكِمِیْنَ ۟
Falammas tayʹasoo minhu khalaṣoo najiyyaa. Q̣aala kabeeruhum ʹalam taʻlamooo ʹanna ʹabaakum q̣ad ʹakhaẓa ʻalaykum maws̤iq̣am minal laahi wamiñ q̣ablu maa- farraṭtum fee Yoosuf? Falan ʹabraḥal ʹarḍa ḥattaa yaʹẓana leee ʹabeee ʹaw yaḥkumal laahu lee; wa-huwa khayrul ḥaakimeen.
ئینجا کاتێك که نائومێد بوون له پاشا، له کهنارێکهوه بۆ خۆیان دهستیان کرد بهچپهو ڕا گۆڕینهوه گهورهکهیان وتی: باشه، ئهی نهتان زانی که بێگومان باوکتان بهڕاستی پهیمانێکی لێ وهرگرتوون و خوایشی کردووه به شایهت بهسهرتانهوه، پێشتریش ئاشکرایه که چیتان کرد به یوسف و پیلانتان گێڕا دژی، ئیتر من ههرگیز ئهم سهر زهمین و وڵاته بهجێ ناهێڵم ههتا باوکم مۆڵهتم دهدات، یاخود خوا فهرمانێك بدات له قازانجم بێت، ئهو زاتهش چاکترینی دادوهرانه.
Verse 12:81
اِرْجِعُوْۤا اِلٰۤی اَبِیْكُمْ فَقُوْلُوْا یٰۤاَبَانَاۤ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَ ۚ وَمَا شَهِدْنَاۤ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَیْبِ حٰفِظِیْنَ ۟
ʹIrjiʻooo ʹilaaa ʹabeekum faq̣ooloo yaaaʹabaanaaa ʹinnab naka saraq̣! Wa-maa shahidnaaa ʹillaa bimaa ʻalimnaa wa-maa kunnaa lilg̣aybi ḥaafiz̤̣een!
بگهڕێنهوه بۆ لای باوکتان و پێ بڵێن: ئهی باوکی بهڕێزمان، بێگومان کوڕهکهت دزی کردوو ئێمه ئاگامان لێ نهبووه، جگه لهوهی که زانیومانه، ئێمه له شاراوه و نهێنیهکان شارهزا نین (نازانین ئهو کوڕه بۆ وای کرد).
Verse 12:82
وَسْـَٔلِ الْقَرْیَةَ الَّتِیْ كُنَّا فِیْهَا وَالْعِیْرَ الَّتِیْۤ اَقْبَلْنَا فِیْهَا ؕ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ ۟
Wasʹalil q̣aryatal latee kunnaa feehaa walʻeeral lateee ʹaq̣balnaa feehaa, wa-ʹinnaa laṣaadiq̣oon.
(حهز دهکهیت، له خهڵکی) ئهو شارهش بپرسه که ئێمهی لێ بووین، لهو کاروانهش بپرسه که ئێمهی تێدا بووین و پیکهوه هاتینهوه ئێمه بهدڵنیایهوه ڕاست دهڵێن و ڕاستگۆشین.
Verse 12:83
قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًا ؕ فَصَبْرٌ جَمِیْلٌ ؕ عَسَی اللّٰهُ اَنْ یَّاْتِیَنِیْ بِهِمْ جَمِیْعًا ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِیْمُ الْحَكِیْمُ ۟
Q̣aala bal sawwalat lakum ʹañfusukum ʹamraa. Faṣabruñ jameel. ʻAsal laahu ʹañy yaʹ-tiyanee bihim jameeʻaa. ʹInna-Hoo Huwal ʻAleemul Ḥakeem.
(کاتێك کوڕهکان گهیشتنهوه لای باوکیان و بهسهرهاتهکهیان بۆ گێڕایهوه) وتی: (وانیه) بهڵکو دیسانهوه خۆتان پیلانێکی ترتان ڕێك خستووه، جا چارم نیه خۆگریهکی جوان نهبێت، ئومێده پهروهردگار ههموویانم بۆ بهێنێتهوه و بهههموویان شاد ببم، بهڕاستی ئهو زاته زاناو دانایه.
Verse 12:84
وَتَوَلّٰی عَنْهُمْ وَقَالَ یٰۤاَسَفٰی عَلٰی یُوْسُفَ وَابْیَضَّتْ عَیْنٰهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظِیْمٌ ۟
Wa-tawallaa ʻanhum wa-q̣aala yaaaʹasafaa ʻalaa Yoosufa wabyaḍḍat ʻaynaahu minal ḥuzni fahuwa kaz̤̣eem.
(ئهوسا چووه کهنارێکهوه) و لێیان دوور کهوتهوهو (بهدهم ههناسهی ساردو ئهسرینهوه) وتی: ئهی داخم بۆ یوسفی نازدار، (له دڵم دهرناچێت یوسفی جوان خاس و خوا ناسم ئهوهنده گریاو فرمێسکی ههڵوهران)، چاوهکانی سپی ههڵگهڕاو ئاوی سپی تێزاو بینینی نهما له ئاخ و داخ و خهفهت و ئێشدا، ههر خهم و پهژارهی خۆی دهخواردهوه.
Verse 12:85
قَالُوْا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ یُوْسُفَ حَتّٰی تَكُوْنَ حَرَضًا اَوْ تَكُوْنَ مِنَ الْهٰلِكِیْنَ ۟
Q̣aaloo tallaahi taftaʹu taẓkuru Yoosufa ḥattaa takoona ḥaraḍan ʹaw takoona minal haalikeen!
(کوڕهکان بهزهییان به باوکیاندا هاتهوهو) وتیان: سوێند به خوا تۆ ههر واز ناهێنیت یادی یوسف دهکهیت و ناوی دهبهیت تا وات لێ دێت پهکت دهکهوێت یاخود تیا له تیاچوون دهبیت.
Verse 12:86
قَالَ اِنَّمَاۤ اَشْكُوْا بَثِّیْ وَحُزْنِیْۤ اِلَی اللّٰهِ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ ۟
Q̣aala ʹinnamaaa ʹashkoo bas̤s̤ee waḥuzneee ʹilal laahi wa-ʹaʻlamu minal laahi maa laa- taʻlamoon.
(له وهڵامیاندا) وتی: بهڕاستی من باسی سکاڵا و غهم و پهژارهم ههر بۆ لای خوا دهبهم، ئهوهی من دهیزانم له لایهن خواوه (له نهخشه و حیکمهتهکانی، له پێشهات و ڕووداوهکاندا) ئێوه نایزانن.
Verse 12:87
یٰبَنِیَّ اذْهَبُوْا فَتَحَسَّسُوْا مِنْ یُّوْسُفَ وَاَخِیْهِ وَلَا تَایْـَٔسُوْا مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ ؕ اِنَّهٗ لَا یَایْـَٔسُ مِنْ رَّوْحِ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْكٰفِرُوْنَ ۟
Yaa-baniyyaẓ haboo fataḥassasoo miñy Yoosufa wa-ʹakheehi wa-laa tayʹasoo mir Rawḥil laah: ʹinnahoo laa- yayʹasu mir Rawḥil laahi ʹillal q̣awmul Kaafiroon.
(دوای چهند ڕۆژێك یهعقوب فهرمانیدا بهکوڕهکانی) و وتی: کوڕهکانم بچنهوه و گوێ ههڵخهن بۆ یوسف و براکهی، له سۆزو میهرهبانی خوایش نائومێد مهبن، چونکه بهڕاستی کهس نائومێد نابێت له سۆزو میهرهبانی خوا جگه له کهسانی خوانهناس و بێ باوهڕ.
Verse 12:88
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلَیْهِ قَالُوْا یٰۤاَیُّهَا الْعَزِیْزُ مَسَّنَا وَاَهْلَنَا الضُّرُّ وَجِئْنَا بِبِضَاعَةٍ مُّزْجٰىةٍ فَاَوْفِ لَنَا الْكَیْلَ وَتَصَدَّقْ عَلَیْنَا ؕ اِنَّ اللّٰهَ یَجْزِی الْمُتَصَدِّقِیْنَ ۟
Falammaa dakhaloo ʻalayhi q̣aaloo yaaaʹayyuhal ʻAzeezu massanaa wa-ʹahlanaḍ ḍurru wa-jiʹnaa bibiḍaaʻatim muzjaatiñ faʹawfi lanal kayla wa-taṣaddaq̣ ʻalaynaa: ʹinnal laaha yajzil Mutaṣaddiq̣een.
کاتێك (گهشتنه میسر) و چوونه بارهگای یوسف وتیان: جهنابی پاشا ئێمه و کهس و کارمان نههاتی و گرانی و کوێرهوهریی زۆرمان تووش هاتووه وکهل و پهلێکی تێکهڵ و پێکهڵ و بێ نرخیشمان هێناوه، کهواته چیمان پێویسته بۆمان بپێوه و خێریشمان پێ بکه، بێگومان خوا پاداشتی خێر خوازان دهداتهوه.
Verse 12:89
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِیُوْسُفَ وَاَخِیْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ ۟
Q̣aala hal ʻalimtum maa faʻaltum̃ bi-Yoosufa wa-ʹakheehi ʹiẓ ʹañtum jaahiloon?
(ئینجا یوسف زانی کاتی ئهوه هاتووه که خۆی بناسێنێت بۆیه) وتی: ئایا زانیتان و له بیرتانه چیتان کرد به یوسف و بهبراکهی کاتێك ئێوه نهفام بوون و ترسی خواتان له دڵدا نهبوو؟
Verse 12:90
قَالُوْۤا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ یُوْسُفُ ؕ قَالَ اَنَا یُوْسُفُ وَهٰذَاۤ اَخِیْ ؗ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَیْنَا ؕ اِنَّهٗ مَنْ یَّتَّقِ وَیَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا یُضِیْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِیْنَ ۟
Q̣aalooo ʹa-ʹinnaka laʹañta Yoosuf? Q̣aala ʹana Yoosufu wa-haaẓaaa ʹakhee; q̣ad mannal laahu ʻalaynaa. ʹInnahoo mañy yattaq̣i wa-yaṣbir faʹinnal laaha laa- yuḍeeʻu ʹajral Muḥsineen.
(ههموو بهسهرسوڕمانهوه چاویان ئهبڵهق بوو سهرنجیان داو) وتیان: ئایا بهڕاست، بۆچی تۆ یوسفیت؟! وتی: بهڵێ، من یوسفم و ئهمهش (بنیامین) ی برامه، بهڕاستی خوای میهرهبان ڕێزی لێناوین و بههرهمهندی کردووین، بێگومان ئهوهی خۆپارێز بێت له گوناهو خۆگر بێت (له بهرامبهر پێشهاتهکانهوه، خوای گهوره دهرووی لێ دهکاتهوه) ئهوه بهڕاستی خوا پاداشتی چاکهکاران و چاکهخوازان بهزایه نادات.
Verse 12:91
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَیْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕیْنَ ۟
Q̣aaloo tallaahi laq̣ad ʹaas̤arakal laahu ʻalaynaa wa-ʹiñ kunnaa lakhaaṭiʹeen!
ئینجا براکانی وتیان: سوێندمان بهخوا بهڕاستی خوای گهوره ڕێزی تۆی داوه بهسهر ئێمهدا، ئێمه بهڕاستی کاتی خۆی بهههڵهدا چووین و گوناهبارین.
Verse 12:92
قَالَ لَا تَثْرِیْبَ عَلَیْكُمُ الْیَوْمَ ؕ یَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ؗ وَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِیْنَ ۟
Q̣aala laa- tas̤reeba ʻalaykumul yawm. Yag̣firul laahu lakum wa-Huwa ʹArḥamur raaḥimeen!
یوسف وتی: خهمتان نهبێت ئهمڕۆ ئیتر هیچ سهر زهنشتێکتان لهسهر نی یه، خوا لێتان خۆش بێت، بێگومان ئهو زاته له ههموو میهرهبانان میهرهبانتره.
Verse 12:93
اِذْهَبُوْا بِقَمِیْصِیْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰی وَجْهِ اَبِیْ یَاْتِ بَصِیْرًا ۚ وَاْتُوْنِیْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِیْنَ ۟۠
ʹIẓhaboo biq̣ameeṣee haaẓaa faʹalq̣oohu ʻalaa wajhi ʹabee yaʹti baṣeeraa. Waʹtoonee biʹahlikum ʹajmaʻeen.
(یوسف ههواڵی باوکی پرسی، که زانی نابینا بووه وتی): بڕۆن ئهم کراسهم بهرن و بیدهن بهسهرو ڕووی باوکمدا بینایی بۆ دهگهڕێتهوه و چاوی چاك دهبێتهوه، پاشان ههموو کهس و کارتانم بۆ بهێنن بهگشتی.
Verse 12:94
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِیْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّیْ لَاَجِدُ رِیْحَ یُوْسُفَ لَوْلَاۤ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ ۟
Wa-lammaa faṣalatil ʻeeru q̣aala ʹaboohum ʹinnee laʹajidu reeḥa Yoosufa Laaa-law ʹañ tufannidoon.
کاتێك کاروان ئاوهدانی بهجێهێشت و کهوته ڕێ، باوکیان وتی: بهڕاستی من ههست به بۆنی یوسف دهکهم ئهگهر بهبێ هۆش و خهڵهفاوم نهزانن و (بڕوام پێبکهن).
Verse 12:95
قَالُوْا تَاللّٰهِ اِنَّكَ لَفِیْ ضَلٰلِكَ الْقَدِیْمِ ۟
Q̣aaloo tallaahi ʹinnaka lafee ḍalaalikal q̣adeem.
ئهو کهسانهی که له لای بوون وتیان: سوێند بهخوا بێگومان تۆ ههر له ناو سهرگهردانی و خهیاڵه کۆنهکهی خۆتدایت!!
Verse 12:96
فَلَمَّاۤ اَنْ جَآءَ الْبَشِیْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰی وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِیْرًا ۚ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ ۙۚ اِنِّیْۤ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ ۟
Falammaaa ʹañ jaaa ʹalbasheeru ʹalq̣aahu ʻalaa wajhihee fartadda baṣeeraa. Q̣aala ʹalam ʹaq̣ul lakum. ʹinneee ʹaʻlamu minal laahi maa laa- taʻlamoon?
ئینجا که مژده هێنهرهکه گهیشت و کراسهکهیدا بهسهر دهم و چاویدا، خێرا بینای بۆ گهڕایهوه، چاوهکانی گهشایهوه، وتی: ئایا من پێم نهوتن، بهڕاستی ئهوهی من دهیزانم له لایهن خواوه، ئێوه نایزانن؟!
Verse 12:97
قَالُوْا یٰۤاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَاۤ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕیْنَ ۟
Q̣aaloo yaaaʹabaanas tag̣fir lanaa ẓunoobanaaa ʹinnaa kunnaa khaaṭiʹeen.
(دوای ماوهیهك کوڕهکان گهیشتن وههموو شتێك ئاشکرا بوو) وتیان: ئهی باوکی بهڕێزمان داوای لێخۆشبوونی گوناههکانمان بۆ بکه (له خوای میهرهبان) بهڕاستی ئێمه گوناهکار بووین و بهههڵهدا چوو بووین.
Verse 12:98
قَالَ سَوْفَ اَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّیْ ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِیْمُ ۟
Q̣aala sawfa ʹastag̣firu lakum Rabbee: ʹinna-Hoo Huwal G̣afoorur Raḥeem.
باوکیان وتی: له ئایندهدا داوای لێ خۆشبوونتان له پهروهردگارم بۆ دهکهم، بهڕاستی ئهو زاته لێخۆشبوو میهرهبانه.
Verse 12:99
فَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰی یُوْسُفَ اٰوٰۤی اِلَیْهِ اَبَوَیْهِ وَقَالَ ادْخُلُوْا مِصْرَ اِنْ شَآءَ اللّٰهُ اٰمِنِیْنَ ۟ؕ
Falammaa dakhaloo ʻalaa Yoosufa ʹaawaaa ʹilayhi ʹabawayhi wa-q̣aalad khuloo Miṣra ʹiñ shaaa ʹallaahu ʹaamineen.
ئینجا (که ههموویان گهیشتنه میسر) چوونه لای یوسف، باوك و دایکی هێنایه نزیکی خۆی و (ڕێزی زۆری بۆ دهڕبڕین، ئاخۆ چهنده دڵخۆش و کامهران بووبن، دوای ئهو ماوه دوور و درێژه به کوڕی جوان کردارو خواناسیان شاد بوون، ئیستاش پاشای میسره) و پێی وتن: انشاءالله، ئهگهر خوا ویستی بێت بهیهکجاریی وهرن بۆ میسر، بهوپهڕی شادی و ئارامی و کامهرانی نیشتهجێ ببن.
Verse 12:100
وَرَفَعَ اَبَوَیْهِ عَلَی الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًا ۚ وَقَالَ یٰۤاَبَتِ هٰذَا تَاْوِیْلُ رُءْیَایَ مِنْ قَبْلُ ؗ قَدْ جَعَلَهَا رَبِّیْ حَقًّا ؕ وَقَدْ اَحْسَنَ بِیْۤ اِذْ اَخْرَجَنِیْ مِنَ السِّجْنِ وَجَآءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّیْطٰنُ بَیْنِیْ وَبَیْنَ اِخْوَتِیْ ؕ اِنَّ رَبِّیْ لَطِیْفٌ لِّمَا یَشَآءُ ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْعَلِیْمُ الْحَكِیْمُ ۟
Wa-rafaʻa ʹabawayhi ʻalal ʻarshi wa-kharroo lahoo sujjadaa. Wa-q̣aala yaaaʹabati haaẓaa taʹweelu ruʹyaaya miñ q̣ablu q̣ad jaʻalahaa Rabbee ḥaq̣q̣aa! Wa-q̣ad ʹaḥsana beee ʹiẓ ʹakhrajanee minas sijni wa-jaaaʹa bikum minal badwi mim baʻdi ʹan nazag̣ash shayṭaanu baynee wa-bayna ʹikhwatee. ʹInna Rabbee Laṭeeful limaa yashaaaʹ. ʹInna-Hoo Huwal ʻAleemul Ḥakeem.
ئهوسا دایك وباوکی بهرز کردهوه بۆ سهر تهختی پاشایهتی و حوکمڕانی خۆی، ههمووان کڕنووشیان بۆ برد (دیاره که ئهوسا دروست بووه و نیشانهی ڕێزو پێزانین بووه)، یوسف که ئهمهی دی وتی: باوکی بهڕێزم ئهمه لێکدانهوهی خهونهکهی ئهوسامه که بهمنداڵی بینیم، ئهوهته بێگومان پهروهردگارم هێنایهدی و بهڕاست دهرچوو، بهڕاستی ئهو زاته چاکهی لهگهڵدا کردم و بهسۆز بوو بۆم، کاتێك له زیندان ڕزگاری کردم، ئهوهته ئێوهی له بیابانهوه هێنایهوهو (بهیهك شادی کردینهوه) دوای ئهوهی شهیتان نێوانی من و براکانمی تێکدابوو، بهڕاستی پهروهردگارم بهسۆزو بهلوطفه بۆ ههرشتێك که دهیهوێت (پهلهی نیهو ڕێگهی بهشێنهیی بۆخۆش دهکات)، بێگومان ئهو زاته زانایه (بهنهێنی و ئاشکرای دروستکراوانی) و دانایه (بهنهخشهی ورد، ههرچی بیهوێت ئهنجامی دهدات).
Verse 12:101
رَبِّ قَدْ اٰتَیْتَنِیْ مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِیْ مِنْ تَاْوِیْلِ الْاَحَادِیْثِ ۚ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ ۫ اَنْتَ وَلِیّٖ فِی الدُّنْیَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ تَوَفَّنِیْ مُسْلِمًا وَّاَلْحِقْنِیْ بِالصّٰلِحِیْنَ ۟
Rabbi q̣ad ʹaataytanee minal mulki wa-ʻallamtanee miñ taʹweelil ʹaḥaadees̤,― Faaṭiras samaawaati wal-ʹarḍ! ʹAñta Waliyyee fid dunyaa wal-ʹAakhirah. Tawaffanee Muslimañw waʹalḥiq̣nee biṣ-Ṣaaliḥeen.
(ئینجا یوسف پێغهمبهر چووه کهنارهوه و دهستهکانی ههڵبڕی و نزای کردو وتی): پهروهردگارا بهڕاستی تۆ پاشایهتیت پێ بهخشیم و له لێکدانهوهی خهو شارهزات کردم، ئهی بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهوی، تۆ پشت و پهنا و یارو یاوهری منیت له دنیاو قیامهتدا، داواکارم که به موسڵمانی بم مرێنیت و بمخهیته ڕیزی پاکانهوه و بمگهیهنیت بهکاروانی چاکان.
Verse 12:102
ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَآءِ الْغَیْبِ نُوْحِیْهِ اِلَیْكَ ۚ وَمَا كُنْتَ لَدَیْهِمْ اِذْ اَجْمَعُوْۤا اَمْرَهُمْ وَهُمْ یَمْكُرُوْنَ ۟
Ẓaalika min ʹambaaaʹil g̣aybi nooḥeehi ʹilayk: wa-maa kuñta ladayhim ʹiẓ ʹajmaʻooo ʹamrahum wa-hum yamkuroon.
ئهی محمد ئهم بهسهر هات و سهرگوزشتهیهی یوسف که بۆت نیگا دهکهین له ههواڵ و بهسهرهاته شاراوهکانه، خۆ تۆ له لای براکانی یوسف نهبوویت کاتێك که ههموویان بڕیاریاندا و پیلانیان دهگێڕا....
Verse 12:103
وَمَاۤ اَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِیْنَ ۟
Wa-maaa ʹaks̤arun naasi wa-law ḥaraṣta bi-Muʹmineen.
(دڵنیاش به) که زۆربهی خهڵکی باوهڕدار نین، ههرچهنده تۆ زۆر بهپهرۆش بیت و ههوڵ بدهیت و تێ بکۆشیت.
Verse 12:104
وَمَا تَسْـَٔلُهُمْ عَلَیْهِ مِنْ اَجْرٍ ؕ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعٰلَمِیْنَ ۟۠
Wa-maa tasʹaluhum ʻalayhi min ʹajr: ʹin huwa ʹillaa Ẓikrul lilʻaalameen.
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) خۆ تۆ هیچ پاداشت و بهخششێكت لێیان ناوێت لهسهر گهیاندنی پهیامهکه، ئهم قورئانه هیچی تر نی یه جگه لهوهی که یادخهرهوهیه بۆ ههموو خهڵکی جیهان.
Verse 12:105
وَكَاَیِّنْ مِّنْ اٰیَةٍ فِی السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ یَمُرُّوْنَ عَلَیْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ ۟
Wa-kaʹayyim min ʹAayatiñ fis samaawaati wal-ʹarḍi yamurroona ʻalayhaa wa-hum ʻanhaa muʻriḍoon!
چهندهها بهڵگهو نیشانه له ئاسمانهکان و زهویدا ههن (لهسهر دهسهڵاتدارێتی و جوانکاری خوای پهروهردگار) کهچی زۆربهی خهڵکی بهلایدا تێدهپهڕن و تێنافکرن و پشتی تێدهکهن.
Verse 12:106
وَمَا یُؤْمِنُ اَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ اِلَّا وَهُمْ مُّشْرِكُوْنَ ۟
Wa-maa yuʹminu ʹaks̤aruhum̃ billaahi ʹillaa wa-hum mushrikoon!
جا زۆربهی زۆری خهڵکی باوهڕناهێنن به خوای تاك و تهنها، بێ ئهوهی هاوهڵی بۆ بڕیار نهدهن (بێگومان ئیمان و باوهڕی وا هیچ نرخی نیه و خوای گهوره لهو تاوانه خۆش نابێت).
Verse 12:107
اَفَاَمِنُوْۤا اَنْ تَاْتِیَهُمْ غَاشِیَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّٰهِ اَوْ تَاْتِیَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ ۟
ʹA-faʹaminooo ʹañ taʹtiyahum G̣aashiyatum min ʻaẓaabil laahi ʹaw taʹtiyahumus saaʻatu wahum bag̣tatañw laa- yashʻuroon?
ئایا ئهوانه لهوه ئهمینن و ناترسن که سزایهکی خوایی ههموویان بگرێتهوه و (لهناویان بهرێت)، یاخود کوتوپڕ قیامهت بهرپا ببێت له کاتێکدا ئهوان ههست بهنزیکی بهرپابوونی نهکهن.
Verse 12:108
قُلْ هٰذِهٖ سَبِیْلِیْۤ اَدْعُوْۤا اِلَی اللّٰهِ ؔ۫ عَلٰی بَصِیْرَةٍ اَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِیْ ؕ وَسُبْحٰنَ اللّٰهِ وَمَاۤ اَنَا مِنَ الْمُشْرِكِیْنَ ۟
Q̣ul haaẓihee sabeeleee ʹadʻooo ʹilal laah:― ʻalaa Baṣeeratin ʹana wa-manit tabaʻanee. Wa-Subḥaanal laahi wa-maaa ʹana minal mushrikeen!
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم! تۆ) بڵێ: ئا ئهمه ڕێگهو ڕێبازمه: من و شوێنکهوتوانم بانگ دهکهین بۆ لای خوای پهروهردگار لهسهر بنچینهو بناغهیهکی ڕوون و ئاشکرا، پاکی و بێگهردیش بۆ زاتی پهروهردگاره، من هیچ کاتێك له موشریك و هاوهڵگهران نیم.
Verse 12:109
وَمَاۤ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِیْۤ اِلَیْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰی ؕ اَفَلَمْ یَسِیْرُوْا فِی الْاَرْضِ فَیَنْظُرُوْا كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ؕ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَیْرٌ لِّلَّذِیْنَ اتَّقَوْا ؕ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ۟
Wa-maaa ʹarsalnaa miñ q̣ablika ʹillaa rijaalan nooḥeee ʹilayhim min ʹahlil q̣uraa. ʹAfalam yaseeroo fil ʹarḍi Fayañz̤̣uroo kayfa kaana ʻaaq̣ibatul laẓeena miñ q̣ablihim? Wa-la-Daarul ʹAakhirati khayrul lillaẓeenat taq̣aw. ʹAfalaa taʻq̣iloon?
ئێمه کهسمان نهناردووه له پێش تۆدا جگه له پیاوانێك که ههڵمان بژاردوون له خهڵکی شارو شوێنهکان و نیگایان بۆ دهنێرین (تا پهیامی ئێمه بهڕوونی بگهیهنن)، ئایا نهگهڕاون له زهویدا، تا تهماشا بکهن و سهرنج بدهن که: چۆن بوو سهرئهنجامی ئهوانهی پێش ئهمان (کاتێك یاخی بوون)، بێگومان جێگهو ڕێگهو خانووبهرهی بهههشت له قیامهتدا چاکتره بۆ ئهوانهی که خواناس بوون و پارێزگاریان کردووه، ئایا ئهوه عهقڵ و ژیریتان ناخهنهکار؟!.
Verse 12:110
حَتّٰۤی اِذَا اسْتَیْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْۤا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَآءَهُمْ نَصْرُنَا ۙ فَنُجِّیَ مَنْ نَّشَآءُ ؕ وَلَا یُرَدُّ بَاْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِیْنَ ۟
Ḥattaaa ʹiẓas tayʹasar rusulu waz̤̣annooo ʹannahum q̣ad kuẓiboo jaaaʹahum naṣ-runaa fanujjiya man nashaaaʹ. Wa-laa yuraddu baʹsunaa ʻanil q̣awmil mujrimeen.
(ئهی پێغهمبهر صلی اللله علیه وسلم وا مهزانه که ئهم ڕێگهیه بهگوڵ و گوڵزار چێنراوه، بهڵکو پڕه له ناخۆشی و ئازارو گهیشتووهته ڕادهیهك که): ههتا بگره کاتێك پێغهمبهران تووشی نائومێدی و بێ هیوایی دهبن و گومان وادهبهن که به ڕاستی ئهوان (بهرنامهکهیان) به درۆ زانراوه، ئهوه ئا لهو کاتی بێ هیواییهدا، سهرکهوتنی تایبهتی ئێمهیان بۆ دێت، ئهوسا ئهوهی بمانهوێت و شایستهبێت ڕزگاری دهکهین، جا کهس نیه بتوانێت تۆڵهی توندو تیژی ئێمه له کهسانی تاوانبارو تاوانکار بگێڕێتهوه و بهرپهرچی بداتهوه.
Verse 12:111
لَقَدْ كَانَ فِیْ قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّاُولِی الْاَلْبَابِ ؕ مَا كَانَ حَدِیْثًا یُّفْتَرٰی وَلٰكِنْ تَصْدِیْقَ الَّذِیْ بَیْنَ یَدَیْهِ وَتَفْصِیْلَ كُلِّ شَیْءٍ وَّهُدًی وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ ۟۠
Laq̣ad kaana fee q̣aṣaṣihim ʻibratul liʹulil ʹalbaab. Maa- kaana ḥadees̤añy yuftaraa wa-laakiñ taṣdeeq̣al laẓee bayna yadayhi wa-tafṣeela kulli shayʹiñw wa-Hudañw wa-Raḥmatal liq̣awmiñy yuʹminoon.
سوێند بێت بهخوا بهڕاستی له سهرگوزهشته و بهسهرهاتی پێغهمبهران پهندو ئامۆژگاری ههیه بۆ کهسانی ژیرو هۆشمهند، وهنهبێت ئهم قورئانه قسهو باسێك بێت ههڵبهسترابێت، بهڵکو بهڕاست دانهری ئهوهیه که له پێش خۆیهوه هاتووه (تهورات و ئینجیل) و ڕوونکهرهوه و جیاکردنهوهی ههموو شتێکی پێویسته لهئایندا، ڕێنمومیی و ڕهحمهتیشه بۆ کهسانێك باوهڕ دههێنن.