Surah Abasa

Verse 80:1

عَبَسَ وَتَوَلّٰۤی ۟ۙ

ʻABASA wa-tawallaa,

ڕووی گرژکردو ڕووی وه‌رگێڕا (مه‌به‌ست پێغه‌مبه‌ره (صلی الله علیه وسلم) کاتێك (عبدالله ی کوڕی ام مکتوم) که ئیماندارێکی نابینابوو هات بۆ خزمه‌تی، ئه‌ویش هه‌ندێك له سه‌رانی قوره‌یشی کۆ کردبۆوه به ئومێدی هیدایه‌تیان، عبدالله وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، خوا چی فێرکردوویت منیش فێر بکه‌، پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم) پێی ناخۆش بوو که قسه‌کانی پێ ده‌بڕێت، له‌به‌رئه‌وه ڕووی گرژکرد و ڕووی وه‌رگێڕا. بۆیه سه‌ره‌تای ئه‌م سووره‌ته دابه‌زی که گله‌ییه له پێغه‌مبه‌ر (صلی الله علیه وسلم).

Verse 80:2

اَنْ جَآءَهُ الْاَعْمٰى ۟ؕ

ʹAñ jaaa-ʹahul ʹaʻmaa.

له‌به‌رئه‌وه‌ی نابیناکه هات بۆ لای.

Verse 80:3

وَمَا یُدْرِیْكَ لَعَلَّهٗ یَزَّ ۟ۙ

Wa-maa yudreeka laʻallahoo yaz-zakkaa?―

جا تۆ چوزانیت به‌ڵکو ئه‌و هاتبێت تا دڵ و ده‌روونی خاوێن بکاته‌وه‌.

Verse 80:4

اَوْ یَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرٰى ۟ؕ

ʹAw yaẓ-ẓak-karu fatañfaʻahuẓ Ẓikraa?

یاخود ئامۆژگاری وه‌ربگرێت، تا ئامۆژگاریه‌که سوودی پێبگه‌یه‌نێت.

Verse 80:5

اَمَّا مَنِ اسْتَغْنٰى ۟ۙ

ʹAmmaa manis tag̣naa,

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی بێ نیاز نیشان ده‌دات و نایه‌وێت ڕێنموومایی وه‌ربگرێت.

Verse 80:6

فَاَنْتَ لَهٗ تَصَدّٰى ۟ؕ

Faʹañta lahoo taṣaddaa;

تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌ودا کۆده‌بیته‌وه و گرنگی به‌و ده‌ده‌یت و ڕوو له‌و ده‌که‌یت.

Verse 80:7

وَمَا عَلَیْكَ اَلَّا یَزَّكّٰى ۟ؕ

Wa-maa ʻalayka ʹallaa yaz-zakkaa.

جا تۆ هیچ گوناهبار نابیت که ئه‌و ئیمانی نه‌وێت و پاك و پوخته‌کردنی ده‌روونی نه‌وێت.

Verse 80:8

وَاَمَّا مَنْ جَآءَكَ یَسْعٰى ۟ۙ

Wa-ʹammaa mañ jaaa-ʹaka yasʻaa,

به‌ڵام ئه‌وه‌ی که خۆی هاتوه‌ته لات و کۆشش ده‌کات و مه‌به‌ستێتی که شاره‌زای به‌رنامه‌ی خوا ببێت...

Verse 80:9

وَهُوَ یَخْشٰى ۟ۙ

Wa-huwa yakhshaa,

له‌کاتێکدا ئه‌و له خوا ده‌ترسێت.

Verse 80:10

فَاَنْتَ عَنْهُ تَلَهّٰى ۟ۚ

Faʹañta ʻanhu talahhaa.

ئه‌وه تۆ گوێ به‌و ناده‌یت و خۆتی لێ بێ ئاگا ده‌که‌یت.

Verse 80:11

كَلَّاۤ اِنَّهَا تَذْكِرَةٌ ۟ۚ

Kallaaa ʹinnahaa Taẓkirah:

نه‌خێر وامه‌که‌و وامه‌به‌، چونکه به‌ڕاستی ئه‌م ئایه‌تانه‌، ئه‌م سوره‌ته‌، یادخستنه‌وه و ئامۆژگاریه‌.

Verse 80:12

فَمَنْ شَآءَ ذَكَرَهٗ ۟ۘ

Famañ shaaʹa ẓakarah.

جا که‌سێك بیه‌وێت ڕێنموویی وه‌رگرێت، ئه‌وه یادی ده‌کات.

Verse 80:13

فِیْ صُحُفٍ مُّكَرَّمَةٍ ۟ۙ

Fee ṣuḥufim mukarramah,

(ئه‌و قورئانه‌) له چه‌ندین لاپه‌ڕه‌ی به‌ڕێزو پیرۆزدا هه‌ڵگیراوه و له (لوح المحفوظ) وه‌رگیراوه‌.

Verse 80:14

مَّرْفُوْعَةٍ مُّطَهَّرَةٍۭ ۟ۙ

Marfooʻatim muṭahharah,

که به‌رزو بڵند و پاك و خاوێنن.

Verse 80:15

بِاَیْدِیْ سَفَرَةٍ ۟ۙ

Biʹaydee safarah―

به‌ده‌ستی فریشته نووسه‌ره‌کان.

Verse 80:16

كِرَامٍ بَرَرَةٍ ۟ؕ

Kiraamim bararah.

که به‌ڕێزو خواناس و ملکه‌چ و فه‌رمانبه‌رداران.

Verse 80:17

قُتِلَ الْاِنْسَانُ مَاۤ اَكْفَرَهٗ ۟ؕ

Q̣utilal ʹiñsaanu maaa ʹakfarah?

ئه‌ی ئاده‌میزاد، به‌کوشت بچیت، چه‌نده کافره‌، سپڵه‌یه‌، چه‌نده خوانه‌ناس و یاخیه‌، یاخود به‌کوشت چێت ئاده‌میزاد چی وای لێکردووه که کافر بێت؟! چ پاساوێکی هه‌یه بۆ خوانه‌ناسی و یاخی بوون.

Verse 80:18

مِنْ اَیِّ شَیْءٍ خَلَقَهٗ ۟ؕ

Min ʹayyi shayʹin khalaq̣ah?

(بۆ بیرناکاته‌وه‌‌) خوا له‌چی دروستی کردووه‌؟!

Verse 80:19

مِنْ نُّطْفَةٍ ؕ خَلَقَهٗ فَقَدَّرَهٗ ۟ۙ

Min nuṭfah: khalaq̣ahoo faq̣addarah;

له نوتفه‌یه‌ك (له خاڵێکی زۆر بچووك که به چاو نابینرێت) دروستی کردووه و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌ر و ناوی پێ به‌خشیوه و ئه‌ندازه‌گیری وردی له دروستکردنیدا ئه‌نجام داوه‌، (کات و شوێنی له‌دایکبوونی و مردنی بۆ دیاری کردووه‌).

Verse 80:20

ثُمَّ السَّبِیْلَ یَسَّرَهٗ ۟ۙ

S̤ummas sabeela yas-sarah;

له‌وه‌ودوا ژیانی بۆ ئاسان کردووه و سه‌رپشکی کردووه له په‌یڕه‌وی کردنی ڕێگه‌ی چاکه یان خراپه‌، ئیمان یان کوفر، (دوای ئه‌وه‌ی که ده‌ست نیشانی هه‌ردووکیانی بۆ کردووه و سه‌ره‌نجامی ڕوون کردۆته‌وه‌).

Verse 80:21

ثُمَّ اَمَاتَهٗ فَاَقْبَرَهٗ ۟ۙ

S̤umma ʹamaatahoo faʹaq̣barah;

له‌وه‌ودوا ده‌یمرێنێت و ده‌یخاته ناو گۆڕه‌وه‌.

Verse 80:22

ثُمَّ اِذَا شَآءَ اَنْشَرَهٗ ۟ؕ

S̤umma ʹiẓaa shaaaʹa ʹañsharah.

پاشان کاتێك بیه‌وێت زیندووی ده‌کاته‌وه‌.

Verse 80:23

كَلَّا لَمَّا یَقْضِ مَاۤ اَمَرَهٗ ۟ؕ

Kallaa lammaa yaq̣ḍi maaa ʹamarah.

به‌ڕاستی، ئه‌وه‌ی که خوا فه‌رمانی پێداوه هێشتا ئاده‌میزاد به‌جێی نه‌هێناوه‌.

Verse 80:24

فَلْیَنْظُرِ الْاِنْسَانُ اِلٰى طَعَامِهٖۤ ۟ۙ

Falyañz̤̣uril ʹiñsaanu ʹilaa Ṭaʻaamih:

ده‌با ئاده‌میزاد سه‌یری خواردنه‌که‌ی بکات و سه‌رنجی بدات و بیری لێ بکاته‌وه‌.

Verse 80:25

اَنَّا صَبَبْنَا الْمَآءَ صَبًّا ۟ۙ

ʹAnnaa ṣabab nalmaaaʹa ṣabbaa,

بێگومان ئێمه ئاومان بۆ دابارانده‌وه‌ته خواره‌وه‌، چۆن دابارینێت.

Verse 80:26

ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّا ۟ۙ

S̤umma sha-q̣aq̣nal ʹarḍa shaq̣q̣aa;

له‌وه‌ودوا زه‌ویمان بۆ له‌ت له‌ت به چه‌که‌ره‌ی ناسکی ڕووه‌ك.

Verse 80:27

فَاَنْۢبَتْنَا فِیْهَا حَبًّا ۟ۙ

Faʹambatnaa feehaa Ḥabbaa,

ئینجا دانه‌وێڵه‌مان تێادا ڕوواند.

Verse 80:28

وَّعِنَبًا وَّقَضْبًا ۟ۙ

Wa-ʻinabañw Waq̣aḍbaa,

هه‌روه‌ها ترێ و سه‌وزه‌مان.

Verse 80:29

وَّزَیْتُوْنًا وَّنَخْلًا ۟ۙ

Wa-zaytoonañw Wanakhlaa,

هه‌روه‌ها زه‌یتوون و دارخورمایش.

Verse 80:30

وَّحَدَآىِٕقَ غُلْبًا ۟ۙ

Wa-ḥadaaaʹiq̣a g̣ulbaa,

باخچه‌ی ده‌وره‌دراو به دارخورما یان دره‌ختی تر، یاخود باخی چڕو پڕ.

Verse 80:31

وَّفَاكِهَةً وَّاَبًّا ۟ۙ

Wa-faaki-hatañw Waʹabbaa,

جۆره‌ها میوه‌، هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌و گژو گیایانه‌ی که خواکرده و ماڵات ده‌یخوات له له‌وه‌ڕگاکاندا.

Verse 80:32

مَّتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْ ۟ؕ

Mataaʻal lakum wa-liʹanʻaamikum.

(هه‌موو ئه‌مانه ئاماده‌مان کردووه‌) تا خۆتان و ماڵاته‌کانتان سوودی لێ وه‌ربگرن.

Verse 80:33

فَاِذَا جَآءَتِ الصَّآخَّةُ ۟ؗ

Faʹiẓaa jaaa-ʹatiṣ Ṣaaakhkhah,―

جا کاتێك قیامه‌ت به‌رپا بوو به‌هۆی ده‌نگێکی به‌هێزی گوێ کپ که‌ره‌وه‌.

Verse 80:34

یَوْمَ یَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ اَخِیْهِ ۟ۙ

Yawma yafirrul mar-ʹu min ʹakheeh,

ئه‌و ڕۆژه (هێنده سامناکه‌) برا له‌ده‌ست براکه‌ی هه‌ڵدێت و ڕاده‌کات و خۆی لێ ده‌شارێته‌وه‌.

Verse 80:35

وَاُمِّهٖ وَاَبِیْهِ ۟ۙ

Wa-ʹummihee wa-ʹabeeh,

هه‌روه‌ها له‌ده‌ست دایك و باوکی...

Verse 80:36

وَصَاحِبَتِهٖ وَبَنِیْهِ ۟ؕ

Wa-ṣaaḥi-batihee wa-baneeh.

له‌ده‌ست هاوسه‌رو کوڕه‌کانی...

Verse 80:37

لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ یَوْمَىِٕذٍ شَاْنٌ یُّغْنِیْهِ ۟ؕ

Likul lim-riʹim minhum Yawmaʹiẓiñ shaʹnuñy yug̣neeh.

له‌و ڕۆژه‌دا هه‌رکه‌سێك له‌وانه ئه‌وه‌نده سه‌رگه‌رمی کێشه‌ی خۆیه‌تی، ناتوانێت فریای که‌سی تر بکه‌وێت.

Verse 80:38

وُجُوْهٌ یَّوْمَىِٕذٍ مُّسْفِرَةٌ ۟ۙ

Wujoohuñy Yawmaʹiẓim musfirah,

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێك گه‌ش و جوان و ڕوون و شادن.

Verse 80:39

ضَاحِكَةٌ مُّسْتَبْشِرَةٌ ۟ۚ

Ḍaaḥikatum mustabshirah.

ده‌م پێکه‌نینن، مژده و شادییان لێ ده‌دره‌وشێته‌وه‌.

Verse 80:40

وَوُجُوْهٌ یَّوْمَىِٕذٍ عَلَیْهَا غَبَرَةٌ ۟ۙ

Wa-wujoohuñy Yawmaʹiẓin ʻalayhaa g̣abarah;

له‌و ڕۆژه‌دا ڕووخسارانێکیش هه‌ن که گژو تاڵ و تۆزاوی و په‌ست غه‌مگینن.

Verse 80:41

تَرْهَقُهَا قَتَرَةٌ ۟ؕ

Tarhaq̣uhaa q̣atarah:

دێزی و ڕه‌شی و تاریکی دایپۆشیوون.

Verse 80:42

اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْكَفَرَةُ الْفَجَرَةُ ۟۠

ʹUlaaaʹika humul kafaratul Fajarah.

ئا ئه‌وانه بێ باوه‌ڕو خوانه‌ناس و تاوانبارو گوناهکاره‌کانن.